Wojciech Trąmpczyński image

Wojciech Trąmpczyński

ur. 08 lutego 1860
zm. 02 września 1953
 
„Prawo musi pozostać prawem.”
Szkoła Podstawowa im. Arkadego Fiedlera w Karniszewie
Część własności Trąmpczyńskich

Dokument

Dokumenty

Księga parafialna- Modliszewko

Odsłonięcie

Odsłonięcie tablicy pamiątkowej w Gnieźnie

Pamiątkowa Tablica

Pamiątkowy dąb

Portret Wojciecha Trąmpczyńskiego

Pozostałości domu Trąmpczyńskiego w Dębłowie

Pozostałości rodzinnego domu Wojciecha Trąmpczyńskiego

Projekt biogramu Wojciecha Trąmpczyńskiego

Rodzina Wojciecha Trąmpczyńskiego na uroczystości w Dębłowie

Rękopis książki Tadeusza Panowicza

Rękopis niewydanej jeszcze drukiem książki o Wojciechu Trąmpczyńskim

Sala Sesyjna ma patrona

Składanie kwiatów

Sołtys Dębłowa - Bartłomiej Adamczewski przemawia do mieszkańców i zaproszonych gości

Spotkanie z autorem

Spotkanie z regionalistą Tadeuszem Panowiczem

Tablica poświęcona Wojciechowi Trąmpczyńskiemu wmurowana w ścianę Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu

Tablica upamiętniająca

Tablica upamiętniająca Wojciecha Trąmpczyńskiego i zmarłych z jego najbliższej rodziny

Upamiętnienie Wojciecha Trąmpczyńskiego w Poznaniu

Upamiętnienie w Dębłowie

Upamiętnienie w Gnieźnie

Uroczystość w Dębłowie

W Dębłowie

W Sali Sesyjnej

W Sali Sesyjnej im. Stefana Wojciecha Trąmpczyńskiego w Gnieźnie

W Starostwie

W miejscu pamięci

Wpis - dotyczący Wojciecha Trąmpczyńskiego

Wywiad o Wojciechu Trąmpczyńskim

Zdjęcia Trąmpczyńskiego

Zdjęcie, na którym jest Wojciech Trąmpczyński

Zdjęcie Wojciecha Trąmpczyńskiego

Zdjęcie profilowe

Zdjęcie z uroczystości w Poznaniu

Ze zbiorów Pana Tadeusza Panowicza

Ze zbiorów Tadeusza Panowicza

Znaczki z wizerunkiem Wojciecha Trąmpczyńskiego

Z wizytą w Dębłowie

Śladami Wojciecha Trąmpczyńskiego

Dębłowo – rodzinna miejscowość Wojciecha Trąmpczyńskiego
W Dębłowie – upamiętnienie
Wspomnienie o Wojciechu Trąmpczyńskim
Wywiad z Tadeuszem Panowiczem
Dębłowo pamięta o Marszałku Trąmpczyńskim
Marszałek Trąmpczyński godnym patronem
Pamięci Wojciecha Trąmpczyńskiego
Z Dębłowa na marszałka senatu
Zdjęć: 44
Filmów: 4
Dokumentów: 4

Pochodzenie

Wojciech Trąmpczyński urodził się 8 lutego 1860 r. w Dębłowie, malowniczo położonej miejscowości między Gnieznem a Mieleszynem, w niezbyt bogatej rodzinie szlacheckiej, która w XIX wieku straciła majątek. Był synem Aleksego Trąmpczyńskiego, urodzonego 7 lipca 1812 roku w Piersku oraz Emilii z Biedermannów. Ojciec Emilii był radcą sądu powiatowego. Pradziadek Wojciecha Trąmpczyńskiego, Józef, był właścicielem Góry w powiecie poznańskim. Zmarł około 1779/1780 roku. W Górze przyszedł na świat dziadek Wojciecha Trąmpczyńskiego, także Wojciech Otto, urodzony w 1768 roku. Był on właścicielem Pierska i Sokolnik Wielkich w powiecie szamotulskim. Wojciech Otto Trąmpczyński ożenił się z Marcjanną Nieżychowską. Miał osiem starszych od siebie sióstr. Rodzina Trąmpczyńskich posiadała herb, na którym widniał topór i pochodziła z Trąmbek koło Zagórowa w powiecie słupeckim.

Dzieciństwo

Rodzice Trąmpczyńskiego utrzymywali się z dzierżaw. Również majątek w Dębłowie był dzierżawą. Wojciech miał liczne rodzeństwo. Jego najstarsza siostra Maria urodziła się w 1853 roku, w 1855 roku urodziły się bliźniaczki - Antonina i Emilia (zmarła w dzieciństwie), w 1856 roku przyszła na świat siostra Ludwika, w 1862 roku brat Józef. Miał jeszcze jednego brata Stefana, który zmarł w dzieciństwie. Wojciech Trąmpczyński wychowywał się w atmosferze patriotycznej. Gdy był jeszcze bardzo małym dzieckiem, rodzice przenieśli się do Trzemeszna i tam zmarli, osierocając pięcioro dzieci.

Edukacja

Wojciech Trąmpczyński najpierw uczył się w Gimnazjum w Trzemesznie, a następnie kontynuował naukę w Gimnazjum św. Marii MagdalenyPoznaniu. Podczas edukacji w stolicy Wielkopolski wstąpił w szeregi Towarzystwa Tomasza Zana, w którym zdobywał wiadomości na temat polskiej literatury i historii. Maturę zdał w 1877 roku. Przebywając w Poznaniu mieszkał u swojej o 7 lat starszej siostry Marii Jażdżewskiej, która wspierała go finansowo. Po maturze studiował prawo na Uniwersytecie Berlińskim. Jednak w czasie pierwszego roku studiów przeniósł się na Uniwersytet Wrocławski. Powodem zmiany uczelni były antypolskie nastroje panujące w stolicy Niemiec. Podczas studiów we Wrocławiu Wojciech Trąmpczyński prowadził działalność w funkcjonującym nielegalnie polskim młodzieżowym ruchu narodowym oraz w legalnych organizacjach skupiających Polaków. Studia ukończył w 1881 roku, uzyskując stopień doktora praw.

Etapy działalności

Kariera prawnicza

Po ukończeniu studiów Wojciechowi Trąmpczyńskiemu nie udało się rozpocząć praktyki w Sądzie Okręgowym w Gnieźnie. Przez cztery lata odbywał praktyki w Schwerin, w Gubinie, w Berlinie. W 1886 roku zamieszkał w Poznaniu. Najpierw pracował u swego szwagra Władysława Jażdżewskiego, a następnie w stolicy Wielkopolski otworzył własną kancelarię adwokacką. Specjalizował się w sprawach związanych z obrotem nieruchomościami. Pomagał Polakom, których władze niemieckie zmuszały do sprzedaży ziemi pruskiej Komisji Kolonizacyjnej. Bronił także osób oskarżonych o posługiwanie się zabronionym przez ustawę językiem polskim. Brał udział w tajnym nauczaniu języka polskiego. W 1892 roku otworzył własną kancelarię notarialną. Często zastępował swego szwagra, adwokata i notariusza - Władysława Jażdżewskiego, który prowadził sprawy sądowe wielu rodzin ziemiańskich i miał zamożnych klientów. Jażdżewski dużo chorował i jeździł na kuracje za granicę. Wiele czasu poświęcał też na poszukiwania archeologiczne oraz działalność organizacyjną i wydawniczą w Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk.

Wojciech Trąmpczyński szybko zyskał uznanie w Poznaniu. W 1894 roku w wieku 34 lat objął urząd notariusza, a dwa lata później rozpoczął pracę w adwokaturze. Po śmierci Władysława Jażdżewskiego w 1895 roku przejął jego klientów. W 1901 roku został wybrany do rady miejskiej Poznania i radnym miejskim był do 1911 roku, broniąc interesów polskich mieszkańców tego miasta.

Wojciech Trąmpczyński brał udział w demonstracjach poparcia dla strajku dzieci wrzesińskich oraz ich rodziców podczas procesu w Gnieźnie. Słynny prawnik był także doradcą Banku Ziemskiego i dyrektorem poznańskiego Hotelu Bazar. Gdy rząd pruski w 1907 roku wniósł ustawę wywłaszczającą Polaków, Wojciech Trąmpczyński napisał broszurę ,,Prawo musi pozostać prawem". W 1920 roku Rada Miejska w Poznaniu nadała Wojciechowi Trąmpczyńskiemu oraz Ignacemu Paderewskiemu pierwsze honorowe obywatelstwo miasta Poznania za działalność "dla dobra miasta i społeczeństwa".

Etap drugi

Działalność polityczna w zaborze pruskim

W 1910 roku Wojciech Trąmpczyński został wybrany posłem Sejmu Pruskiego, a w 1911 roku trafił do Reichstagu. Związał się ze Związkiem Ludowo-Narodowym. Opowiadał się za jednością wszystkich ziem polskich i włączeniem zaboru pruskiego do państwa polskiego. W lipcu 1918 roku wszedł w skład Centralnego Komitetu Obywatelskiego, który współdziałał z Komitetem Narodowym Polskim w Paryżu i był uznawany przez państwa Ententy za polskie przedstawicielstwo. 7 października 1918 roku wraz z innymi członkami Koła Polskiego w parlamencie niemieckim uznał się za obywatela polskiego i zażądał włączenia Wielkopolski do powstającego państwa polskiego. 11 listopada 1918 roku został wybrany na przewodniczącego Rady Ludowej Miasta Poznania. 8 grudnia 1918 roku, podczas obrad Sejmu Dzielnicowego Wojciech Trąmpczyński został wybrany na prezesa Naczelnej Rady Ludowej. W połowie grudnia został naczelnym prezesem prowincji i rejencji poznańskiej.

Kolejne etapy

Działalność w Sejmie Ustawodawczym

26 stycznia 1919 roku odbyły się wybory do Sejmu Ustawodawczego. W pierwszym dniu urzędowania Sejmu Ustawodawczego Wojciecha Trąmpczyńskiego wybrano na marszałka. Trąmpczyński, aby być bezstronnym marszałkiem, zrezygnował z przynależności partyjnej i sprzeciwił się powieszeniu krzyża w sali obrad Sejmu. Od podstaw organizował Kancelarię Sejmową. Podczas wojny polsko-bolszewickiej z Rosją w 1920 roku przewodniczył Obywatelskiemu Komitetowi Obrony Państwa. Szczególną uwagę poświęcał pracy nad uchwaleniem konstytucji oraz unifikacji i kodyfikacji prawa. Marszałkiem Sejmu pozostawał także po uchwaleniu konstytucji marcowej od marca 1921 do września 1922 roku.

Działalność w Senacie

W 1922 roku Wojciech Trąmpczyński kandydował w wyborach do Senatu z listy Chrześcijańskiego Związku Jedności Narodowej i uzyskał mandat. 1 grudnia 1922 roku został wybrany marszałkiem Senatu. Sprawował tę funkcję przez pięć lat. Opowiadał się za wzmocnieniem władzy prezydenta i zmianą ordynacji wyborczej. W czasie przewrotu majowego uspokajał bojowe nastroje i pełnił rolę mediatora. Po przejęciu władzy przez sanację należał do opozycji wobec rządów marszałka Józefa Piłsudskiego. Zarzucał mu autorytaryzm, nadużycia i nieprzestrzeganie zasad państwa prawa. W 1927 roku został odznaczony Orderem Orła Białego.

Działalność poselska

4 marca 1928 roku Wojciech Trąmpczyński został posłem na Sejm II kadencji z okręgu nr 32 (poznańskiego), z listy Związku Ludowo-Narodowego. Działał przeciwko obozowi rządzącemu i gdy 30 sierpnia 1930 roku prezydent Ignacy Mościcki rozwiązał obie izby parlamentu, nazwisko Trąmpczyńskiego znalazło się na liście osób przewidzianych do aresztowania i osadzenia w twierdzy brzeskiej. Udało się jemu jednak uniknąć zamknięcia w więzieniu. W listopadzie 1930 roku ponownie został posłem. Brał udział w procesie brzeskim - jako świadek. W swych wystąpieniach sejmowych Trąmpczyński piętnował ograniczenie przez władze autonomii uniwersytetów, niezawisłości sędziowskiej oraz utworzenie obozu w Berezie Kartuskiej. Krytykował konstytucję kwietniową, kwestionując legalność jej uchwalenia.

Ostatnie lata życia

1 września 1939 roku Wojciech Trąmpczyński przebywał w Poznaniu. Po zakończeniu kampanii wrześniowej i rozpoczęciu hitlerowskiej okupacji Polski został wysiedlony do Generalnego Gubernatorstwa. Zamieszkał w Warszawie. Po wybuchu powstania warszawskiego przez kilka miesięcy mieszkał w Milanówku. W 1945 roku wrócił do Poznania i tam zmarł 2 września 1953 roku w wieku 93 lat. Został pochowany na Cmentarzu Jeżyckim, a następnie jego prochy zostały ekshumowane i pochowane na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan na Wzgórzu św. Wojciecha w Poznaniu.

Rodzina

Wojciech Trąmpczyński ożenił się z Antoniną Jankowską. Nie miał z nią dzieci. Ale w Internecie funkcjonuje nieprawdziwa informacja, że miał z nią syna Witolda Trąmpczyńskiego (1909-1982), profesora ekonomii, polityka Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, ministra w rządach PRL i prezesa NBP w latach 1950-1955. Spoza związku małżeńskiego Wojciech Trąmpczyński miał córkę, Zytę Nowak.

Odznaczenia i upamiętnienia

Wojciech Trąmpczyński otrzymał Order Orła Białego, Krzyż Wolności I klasy oraz Order Błogosławionego Piusa IX. W 1992 roku w 70. rocznicę pierwszego posiedzenia Senatu odrodzonej Polski, Wydawnictwo Sejmowe ogłosiło publikację "Marszałkowie Senatu II Rzeczypospolitej", w której uwzględniono sylwetkę Wojciecha Trąmpczyńskiego. W tym samym roku sejm nadał imię Wojciecha Trąmpczyńskiego sali wcześniej noszącej nazwę Krajowej Rady Narodowej. W 2000 roku w Poznaniu jedną z uliczek nazwano imieniem Trąmpczyńskiego. W sierpniu 2013 roku specjalną uchwałą pamięć Trąmpczyńskiego uczcił Senat Rzeczpospolitej Polskiej. 5 września 2013 roku wybitny polityk i prawnik został upamiętniony poprzez wmurowanie na ścianie budynku Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu tablicy pamiątkowej. Pamiątkowa tablica jest wyrazem najwyższego uznania dla jego dokonań. Kwiaty pod tablicą złożyli przedstawiciele władz wojewódzkich jak i Miasta Poznania. 25 października 2013 roku podobna uroczystość odbyła się w Dębłowie. Dokonano tam odsłonięcia tablicy pamiątkowej oraz posadzono dąb. Również 8 listopada 2013 roku przed Salą Sesyjną Starostwa Powiatowego w Gnieźnie odsłonięto pamiątkową tablicę poświęconą Wojciechowi Trąmpczyńskiemu - "pierwszemu Marszałkowi Senatu II Rzeczpospolitej - urodzonemu w 1860 roku w Dębłowie Królewskim pod Gnieznem". Odtąd Sala Sesyjna Starostwa Powiatowego w Gnieźnie ma swojego patrona.

Ciekawostki

Wojciech Trąmpczyński był człowiekiem bardzo pracowitym, ale też bardzo skąpym. W jego kancelarii adwokackiej wisiał plakat z napisem: "Pieniędzy nie pożyczam, weksli nie podpisuję."

Od narodzin wybitnego wielkopolskiego polityka minęło już ponad 150 lat i wiele spraw związanych z jego osobą do końca nie zostało wyjaśnionych. Sporna jest np. sprawa jego imienia - Stefan. W niektórych źródłach imię to pojawia się przed imieniem Wojciech, w innych - po imieniu Wojciech. Wojciech Trąmpczyński w dorosłym życiu w ogóle nie używał imienia Stefan. W dokumentach z tego okresu najczęściej pojawia się imię Adalbert. Imię Stefan z pewnością nosił młodszy brat Wojciecha Trąmpczyńskiego, który urodził się w Trzemesznie i zmarł tam we wczesnym dzieciństwie. Problemem jest również imię ojca Wojciecha Trąmpczyńskiego i nazwisko panieńskie jego matki. Niektóre źródła podają, że ojciec miał na imię Aleksy, inne, że Aleksander. Według jednych źródeł matka z domu nazywała się Biedermann, według innych Bildermann. Daty śmierci Wojciecha Trąmpczyńskiego są aż trzy: 2 marca 1953 roku, 2 września 1953 roku i 19 października 1953 roku.

Znaczenie postaci

Wojciech Trąmpczyński przez całe życie godnie reprezentował Wielkopolskę na każdym z piastowanych stanowisk i z oddaniem angażował się w tworzenie nowoczesnego, demokratycznego polskiego prawa. Był jednym z najwybitniejszych, wielkopolskich polityków XX wieku.

Źródła:

wywiad z regionalistą panem Tadeuszem Panowiczem, autorem niewydanej jeszcze drukiem książki o Wojciechu Trąmpczyńskim, przeprowadzony przez uczniów Szkoły Podstawowej im. Arkadego Fiedlera w Karniszewie na zajęciach pozalekcyjnych w ramach Cyfrowej Dziecięcej Encyklopedii Wielkopolan w dniu 9 maja 2014 roku,

* Zygmunt Kaczmarek - "Wojciech Trąmpczyński" Biblioteka "Kroniki Wielkopolskiej", Poznań 1993,

* Andrzej Kwilecki - "Wielkopolskie rody ziemiańskie", Wydawnictwo Poznańskie. Poznań 2010,

* Sławomir Leitgeber - " Poznańskie impresje"( Miasta. Ludzie. Obyczaje.) Wydawnictwo Akademia, Poznań 1994,

*www.powiat-gniezno.pl/index.php5?m=news&id=2844

* www.mieleszyn.pl/pl/Aktualnosci/Odsloniecie-tablicy-pamiatkowej-poswieconej-Wojciechowi-Trampczynskiemu.html

* http://pl.wikipedia.org/wiki/Wojciech_Tr%C4%85mpczy%C5%84ski

*http://gniezno24.com/component/k2/item/140-wojciech-trapczynski-patronem-sali-sesyjnej

* http://www.gniezno24.com/blogi/item/156-z-trampczynskim-nie-jest-prosto

* http://www.piastowskakorona.pl/news.php?readmore=457

* http://www.piastowskakorona.pl/news.php?readmore=705

* http://www.piastowskakorona.pl/news.php?readmore=672

* http://www.piastowskakorona.pl/news.php?readmore=221

*http://www.codziennypoznan.pl/krytykowal-pilsudskiego-ma-swoja-tablice-w-poznaniu,8014,3,akt.html#.U7npyvl_sko

* Księga parafialna w Modliszewku, sygn. 19, Archiwum Państwowe w Poznaniu,

* zdjęcia udostępnione przez Archiwum Starostwa Powiatowego w Gnieźnie, panią Agnieszkę Adamską oraz pobrane ze stron internetowych, a także samodzielnie wykonane przez uczniów Szkoły Podstawowej im. Arkadego Fiedlera w Karniszewie, w ramach projektu Cyfrowa Dziecięca Encyklopedia Wielkopolan.


English abstract

Descent Wojciech Stefan Trąmpczyński was born on the 8th of February 1860 in Dębłowo – a picturesque village located between Gniezno and Mieleszyn – in a noble family. He was a son of Aleksander Trąmpczyński and Emilia, nee Biedermann. The family had their own coat of arms, with an axe as a family symbol. Childhood Wojciech Stefan Trąmpczyński had a lot of siblings: four sisters (Maria, Antonina, Emilia, Ludwika) and two brothers (Józef and Stefan). He grew up in a patriotic atmosphere of his family. Education First, Wojciech Trąmpczyński attended junior high school in Trzemeszno. Later on he continued his education in Poznań, where he joined Towarzystwo Tomasza Zana. He got his high-school certificate in 1877. He studied law in Berlin, but having finished the first year of the study, he moved to Wrocław. He finished his studies in 1881 with a PhD diploma. Activities Wojciech Trąmpczyński was a lawyer. He tried to help the Poles, who were treated badly by Prussian government. He was also an alderman in Poznań, later on he became a representative in Prussian parliament, and finally in Reichstag in 1911. After World War I, Trąmpczyński served in Polish parliament. He always stood for the Polish matters and patriotic reasons. He died on the 2nd of March 1953, in the age of 93. Awards Wojciech Stefan Trąmpczyński was awarded with Order Orła Białego, Krzyż Wolności and Order Błogosławionego Piusa I. He was a very important and significant person, so some streets and places in Poland are dubbed with his name. He has a lot of memorials, too.

Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski w składzie:
Mateusz Domagalski, Beata Adamczewska, Patryk Cyprysiak, Roman Purol, Weronika Żarów
Nauczyciel prowadzący: Beata Zielińska-Tubacka
Szkoła Podstawowa im. Arkadego Fiedlera w Karniszewie
Gmina Mieleszyn, powiat gnieźnieński

Kalendarium:

  • 1919 ― pełnił funkcje Marsza...
  • 1922 ― pełnił funkcję Marsza...
  • 1928 ― działalność poselska
  • 1860 ― Narodziny bohatera
  • 1877 ― matura
  • 1881 ― ukończenie studiów i ...
  • 1901 ― pełnienie funkcji rad...
  • 1910 ― zostaje posłem Sejmu ...
  • 1911 ― zostaje posłem do Rei...
  • 1918 ― zostaje wybrany przew...
  • 1918 ― zostaje wybrany preze...
  • 1953 ― Śmierć bohatera
  • 1930 ― działalność poselska

Cytaty:

  • „Prawo musi pozostać pr...”

Zobacz też: