Wawrzyniec (Wawrzyn) Borowicz image

Wawrzyniec (Wawrzyn) Borowicz

ur. 07 sierpnia 1890
zm. 17 czerwca 1977
 
 
Zespół Szkół Szkoła Podstawowa im. Mikołaja Kopernika w Chrzypsku Wielkim
Grób bohatera

Kartoteka członka ZBoWiD-u strona 1

Kartoteka członka ZBoWiD-u strona 2

Kopia artykułu z "Sierakowskich Zeszytów Historycznych"

Przykładowy ubiór powstańca prezentowany przez Zbigniewa Radzi z Wronieckiego Stowarzyszenia Historycznego "Historica" na spotkaniu z uczniami

Sala poświęcona powstaniu wielkopolskiemu w Muzeum Regionalnym w Międzychodzie

Spotkanie powstańców w Chrzypsku Wielkim na placu przy kościele

Spotkanie powstańców w Chrzypsku Wielkim na placu przy kościele

Spotkanie powstańców w Chrzypsku Wielkim na placu przy kościele

Strona z kroniki szkoły w Chrzypsku Wielkim z lat 1873-1964

Uczniowie przy grobie bohatera

Uczniowie przy pomniku, który stoi w miejscu spotkań powstańców

Wawrzyniec Borowicz jako toromistrz

Wywiad z Arturem Paczesnym, dyrektorem Muzeum Regionalnego w Międzychodzie

Wywiad z Janem Borowiczem, bratankiem Wawrzyńca Borowicza

Wzmianka o Borowiczu w artykule w gazecie przedwojennej

Wywiad z Arturem Paczesnym, dyrektorem Muzeum Regionalnego w Międzychodzie
Wywiad z Janem Borowiczem, bratankiem Wawrzyńca Borowicza
Zdjęć: 16
Filmów: 2

Pochodzenie

Polak urodzony w Chrzypsku Wielkim w województwie wielkopolskim.

Dzieciństwo i edukacja

Wawrzyniec Borowicz urodzony 7 sierpnia 1890 roku w Chrzypsku Wielkim w domu rodzinnym tam też spędził dzieciństwo, ojciec Roman, matka Zuzanna z domu Stachowiak. Miał 2 siostry i 2 braci. W 1896 rozpoczął naukę w szkole w Chrzypsku Wielkim gdzie wówczas nauczycielem był Polak Antoni Furmanek, później nauczycielami byli już Niemcy. Ojciec prowadził bibliotekę parafialną. Pomimo powszechnej germanizacji, rodzice Wawrzyńca uczyli swoje dzieci mowy i pisma polskiego, w domu rozmawiano po polsku, sprowadzano i czytano gazetę „Wielkopolanin” a później „Gazetę Grudziądzką”. W domu był także „Elementarz” wydany przez byłego nauczyciela - Polaka Kulerskiego. Jeszcze przed wybuchem I wojny światowej, Wawrzyniec zdobył zawód piekarza.

Etapy działalności

I wojna światowa

W czasie I wojny światowej został wcielony do armii pruskiej, było to prawdopodobnie pod koniec 1915r. Informacja z kroniki Szkoły w Chrzypsku obecnie znajdującej się w Muzeum Regionalnym w Międzychodzie o tym, że Lorenza (niemiecki odpowiednik Wawrzyńca) Borowicza powołano do armii, na stronie 49 pod numerem 7. Na stronie 48 rozpoczyna się spis powołanych do wojska mężczyzn z terenu szkolnego w Chrzypsku Wielkim. Wawrzyniec będąc na urlopie żołnierskim ożenił się (nie chciał czekać do końca wojny), bardzo mu zależało aby Władysława, urodzona 4.04.1888r. została jego żoną.

Powstanie wielkopolskie

W 1918, gdy wybuchło powstanie wielkopolskie, nasz bohater przebywał w Chrzypsku Wielkim. W listopadzie i grudniu wokół księdza Romana Panewicza skupiały się działania konspiracyjne, był to wstęp do powstania na naszych terenach. Przejęcie władzy przez Polaków nastąpiło „…kiedy to dnia 6 stycznia 1919 roku grupa uzbrojonych w kije, pałki i broń śrutową Polaków zajęła stację kolejową i pocztę. Porozstawiano wokół wioski posterunki…”(Sierakowskie Zeszyty Historyczne nr 3) Kampania chrzypska miała charakter pokojowy. W dniu 9 stycznia spotkało się ponad 100 osób na placu przed kościołem, gotowych do działań powstańczych. W Borowicz w czasie działań powstańczych pełnił funkcję łącznika werbunkowego. W okresie od 11.01.1919 do 28.02.1919 na odcinku Gralewo – Kamionna brał czynny udział w powstaniu w II Obwodzie Sieraków, między innymi otrzymał rozkaz od dowódcy ppor. Adama Kowalczyka o zwerbowanie i przyprowadzenie powstańców do Sierakowa. Po uzyskaniu niepodległości, działał w Związku Powstańców Wielkopolskich.

II wojna światowa

W dniu wybuchu II wojny światowej mieszkał wraz z żoną w Chrzypsku Wielkim. Cała rodzina (żona, rodzeństwo i rodzice) w dniu 13 grudnia 1939r. została wysiedlona do Generalnej Guberni, Wawrzyniec znalazł się wraz z żoną we wsi Kałęczyn, niedaleko Grodziska Mazowieckiego. Pracował jako piekarz oraz na kolei. Został członkiem Armii Krajowej, w czasie powstania warszawskiego chciał wziąć udział w walkach o Warszawę. Dostęp do stolicy był zablokowany przez okupantów i on wraz z innymi patriotami musieli z tego zamiaru zrezygnować. Był w grupie „Gustaw” pod pseudonimem Wawrak, gdzie dowódcą był porucznik o pseudonimie Rowiński-Majewski. Pomagał miejscowym Polakom, będąc tłumaczem w rozmowach z okupantami (znał bardzo dobrze język niemiecki). Powrót do rodzinnej miejscowości nastąpił dnia 19 marca 1945roku z żoną i pozostałymi członkami rodziny.

Po wojnie, emerytura, śmierć

Po wojnie pracował w Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” i na kolei w Chrzypsku Wielkim (linia kolejowa Międzychód – Szamotuły) jako toromistrz (konserwator torów). była to praca fizyczna do czasu przejścia na emeryturę, w wieku ok. 60 lat. Będąc na emeryturze bardzo chętnie pomagał swojej rodzinie w pracach rolnych. Umiał obcinać włosy, więc nie odmawiał gdy go o to proszono. Pomagał także ludziom pisać pisma urzędowe. Był uczynny i towarzyski, lubił spotykać się z rodziną i znajomymi, wśród których miał przezwisko „Kroma”. Pełnił funkcję prezesa ZBoWiD-u. Zmarł mając prawie 87 lat w dniu 17 czerwca 1977 roku, został pochowany na cmentarzu w Chrzypsku Wielkim, obok żony, która zmarła 28.08.1969roku, nie mieli dzieci. Stopień wojskowy – kapral, medale: Medal Pamiątkowy 1918/1921, Medal 10-lecia Odrodzenia Polski, Medal 10-lecia Służby Państwowej, Brązowy Krzyż Zasługi.

Znaczenie postaci

Wawrzyniec Borowicz był patriotą, wiele jego decyzji życiowych miało związek z myślą o Polsce. Zapamiętany został jako człowiek uczynny, towarzyski, życzliwy dla innych ludzi.

Źródła

1.Budych. J. Rozmowa z Ob. Wawrzyńcem Borowiczem (styczeń 1958) [w:] Sierakowskie Zeszyty Historyczne. Sieraków 2009. nr 3. s. 51-52

Źródła niepublikowane:

1.Kartoteka ZBoWiD – Muzeum Regionalne w Międzychodzie

2.Kronika Szkoły w Chrzypsku Wielkim 1873-1964 - Muzeum Regionalne w Międzychdzie

3.Pamiętnik Powstania Wielkopolskiego 18/19 – oraz II-giej Wojny Światowej 1939/45r. Borowicz Wawrzyniec podporucznik z Chrzypska Wielkiego, Prezes koła ZBoWiD – Biblioteka Kórnicka PAN

English abstract

Wawrzyniec Borowicz He was born on 7th of August 1890. He died on 17 June 1977. He was born in Chrzypsko Wielkie in Wielkopolska. He was a Polish insurgent in Wielkopolska Uprising. His profession was a baker. He worked on the rail. Most of his life, he spent in Chrzypsko Wielkie where he was buried. He had a wife Władysława but they haven`t (haverit) had children.

Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski w składzie:
Karol Byczyński, Agnieszka Obst, Jakub Fanselow, Jan Agaciński, Wiktoria Borowicz
Nauczyciel prowadzący: Zyta Mijas
Zespół Szkół Szkoła Podstawowa im. Mikołaja Kopernika w Chrzypsku Wielkim
Gmina Chrzypsko Wielkie, powiat międzychodzki

Kalendarium:

  • 1890 ― Narodziny bohatera
  • 1896 ― Rozpoczęcie nauki w s...
  • 1915 ― Prawdopodobny rok pow...
  • 1919 ― Rozpoczęcie działań p...
  • 1939 ― Wysiedlenie do Genera...
  • 1945 ― Powrót do Chrzypska W...
  • 1969 ― Śmierć żony
  • 1977 ― Śmierć bohatera

Zobacz też:

  • > II wojna światowa...
  • > I wojna światowa ...
  • > germanizacja na z...
  • > powstanie wielkop...
  • > Miejsce zamieszka...
  • > Miejsce urodzenia...