Stanisław Lucjan Thiel ps. Przemysław, Stanisław Dąbrowski image

Stanisław Lucjan Thiel ps. Przemysław, Stanisław Dąbrowski

ur. 20 października 1881
zm. 09 października 1943
 
„Nikt im iść nie kazał-poszli bo tak chcieli, bo takie dziedzictwo wziął po dz...”
Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich w Doruchowie
Dwór rodzinny Thielów

Grobowiec rodziny Thielów w Doruchowie

Stanisław Thiel

Tablica nagrobna rodziny Thielów

Zdjęć: 4

Pochodzenie

Stanisław Thiel urodził się 20 października 1881 r. we Wrocławiu jako syn radcy sądowego i ziemianina, Kazimierza Thiela i Józefy z Frezerów.

Dzieciństwo

We Wrocławiu uczęszczał do gimnazjum, w którym w marcu 1901 r. zdał maturę. Od 1.IV.1901 r. do 31.III.1902 r. odbywał służbę wojskową w 6 Pułku Artylerii Polowej we Wrocławiu.

Edukacja

W następnych latach przebywał na praktykach rolniczych na Śląsku i Pomorzu. Od 1.X.1903 r. rozpoczął studia na Wydziale Rolniczym Uniwersytetu Wrocławskiego, które kontynuował do 31.III 1906 r., zaliczając pięć semestrów. W 1906 r. przejął rodzinny majątek w Doruchowie.

I wojna światowa

W sierpniu 1914 r. otrzymał kartę mobilizacyjną i został powołany do armii niemieckiej. Za walki na frontach został odznaczony Krzyżem Żelaznym I i II klasy i awansowany do stopnia kapitana. W listopadzie 1918 r. otrzymał urlop i powrócił do Doruchowa. Tam zetknął się z polskim ruchem niepodległościowym.

Powstanie Wielkopolskie i wojna polsko-bolszewicka

Po wybuchu powstania w Wielkopolsce włączył się w działalność Powiatowej Rady Ludowej w Ostrzeszowie. 6.I.1919 r. został mianowany dowódcą odcinka ostrzeszowskiego i organizatorem polskich oddziałów na tym terenie. 9.I.1919 r. został mianowany dowódcą sił na odcinku ostrzeszowsko-kępińskim. S. Thiel bez pomocy z zewnątrz zorganizował batalion ostrzeszowski, który składał się z około 700 ludzi. Z tym oddziałem przeciwstawiał się Grenzschutzowi, tocząc zwycięskie potyczki z Niemcami 14-15.I.1919 r. w rejonie Kobylej Góry i Ligoty, 19.I. na linii Parzynów Rogaszyce oraz 29.I. pod Torzeńcem. W lutym 1919 r. oddziały S. Thiela weszły w skład 12 Pułku Strzelców Wielkopolskich jako III batalion. Przy pomocy posiłków z Ostrowa Wielkopolskiego, stoczył 18.II. potyczkę pod Korzeniem. Po podpisaniu zawieszenia broni 16.II.1919 r. w Trewirze toczył jeszcze na odcinku kępińskim drobne potyczki z wrogiem. Batalion wchodzący w skład 12 Pułku Strzelców Wielkopolskich osłaniał linię demarkacyjną. W kwietniu 1919 r. dekretem Naczelnej Rady Ludowej został mianowany porucznikiem, a następnie kapitanem i majorem wojsk wielkopolskich. W sierpniu 1919 r. major S. Thiel objął dowództwo 11 Pułku Strzelców Wielkopolskich. Do grudnia 1919 r.pułk pełnił służbę graniczną na linii demarkacyjnej pod Kępnem, od Wieruszowa do Sulmierzyc. W styczniu na czele swojego pułku zajął Kępno, Bralin i Rychtal, realizując postanowienia Traktatu Wersalskiego i przyłączając je wraz z okolicą do Polski. Pod koniec stycznia 1920 r. został przerzucony na front wschodni w okolice Lidy i Berezyny. W kwietniu został zastępcą szefa Departamentu I Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie. Józef Piłsudski awansował go do stopnia pułkownika. Za udział w wojnie polsko-bolszewickiej otrzymał Krzyż Virtutti Militarii V klasy, czterokrotnie Krzyż Walecznych oraz Krzyż Kawalerski Legii Honorowej. Od grudnia 1921 r. do stycznia 1922 r. pułkownik Thiel był przewodniczącym Komisji Weryfikacyjnej Oficerów byłego zaboru pruskiego.

Rodzina i działalność społeczno-polityczna

Stanisław był prezesem Związku Towarzystw Powstańców i Wojaków, Kółek Rolniczych oraz Mleczarni Spółdzielczej w Kępnie. Był też w radach nadzorczych Polskiej Spółki Nasiennej w Poznaniu i Zjednoczonych Cukrowni Witaszyce-Zduny. Pełnił też funkcję radcy Poznańskiego Ziemstwa Kredytowego. Wiódł zatem spokojne życie aktywnego społecznie ziemianina-weterana. Od 1918 r. był żonaty ze swoją kuzynką Marią Thiel - samarytanką, organizatorką tajnego nauczania w okresie zaboru. W małżeństwie tym na świat przyszło dwóch synów (Stanisław i Kazimierz) oraz dwie córki (Krystyna i Katarzyna).

W maju 1922 r. na własną prośbę przeszedł do rezerwy i zajął się administrowaniem majątku w Doruchowie. Uczestniczył w pracach różnych organizacji społecznych. Po przejściu do życia cywilnego był czynnym działaczem Stronnictwa Narodowego, pełnił też szereg ważnych funkcji zawodowych i społecznych w organizacjach wojewódzkich i powiatowych.

II wojna światowa

Po agresji niemieckiej na Polskę 1.IX.1939 r. opuścił wraz z rodziną Doruchów i w czasie działań wojennych przebywał na Podlasiu. Na początku października 1939 r. powrócił w rodzinne strony, gdzie został aresztowany przez Niemców wraz z żoną i trojgiem dzieci pod zarzutem ukrywania broni. Początkowo był więziony w Ostrzeszowie, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Według rodzinnego przekazu, nieuchronnego wyroku śmierci uniknął dzięki interwencji towarzysza broni z okresu I wojny światowej, gen. Waltera von Reichenau. Z więzienia został zwolniony w lutym 1940 r., po czym wyjechał pod przybranym nazwiskiem Stanisława Dąbrowskiego do Generalnego Gubernatorstwa. Pułkownik Thiel natychmiast włączył się w nurt pracy niepodległościowej. W 1941 r. został członkiem Narodowej Organizacji Wojskowej. W 1942 r. wszedł w skład Narodowych Sił Zbrojnych pod pseudonimem "Przemysław" i objął dowództwo Inspektoratu Ziem Zachodnich Polski z siedzibą w Warszawie. Koordynował działalność okręgów Poznań, Pomorze, Łódź, Śląsk i Częstochowa. Włożył duży wkład pracy w szkolenie kadr. Sprawował nadzór nad podchorążówką, był także inicjatorem kursów policyjnych mających na celu przygotowanie oficerów NSZ do roli organizatorów policji w okresie przejściowym, tj. po opuszczeniu ziem zachodnich przez Niemców. Zmarł nagle w Warszawie 9.X.1943 r. na skutek szoku spowodowanego widokiem zmarłej córki Katarzyny. Pośmiertnie został awansowany do stopnia generała brygady. Został pochowany początkowo na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, a po latach staraniem syna Kazimierza (jedynego z czworga dzieci, który przeżył wojnę) ekshumowany i 18.XI.1965 r. złożony w grobie rodzinnym w Doruchowie.

Tragiczne losy rodziny Thielów

Okupacja hitlerowska była szczególnie tragiczna dla rodziny Thielów. Żona pułkownika została aresztowana podczas próby przekroczenia granicy Generalnego Gubernatorstwa i w 1940 r. zmarła w szpitalu więziennym w Łodzi. Córka Krystyna poległa jako sanitariuszka w Powstaniu Warszawskim, syn Stanisław, żołnierz AK, przypuszczalnie zginął w Radogoszczu. Katarzyna podczas pobytu w Forcie VII nabawiła się gruźlicy i w 1943 r. zmarła w sanatorium w Świdrze.

Znaczenie postaci

Stanisław Thiel to żołnierz, patriota, ziemianin i społecznik, który swoją pracą i postawą rozsławił małą społeczność Doruchowa i zasłużył na uznanie i szacunek potomnych.

English abstract

Stanislaw Thiel (1881-1943) son of Casimir Thiel and Josepha from Frezery. Landowner, the owner of the property in Doruchów industrialist. Husband of Mary Thiel, the father of four children (two daughters, two sons) independence activist, participant of the First World War, the commander of the southern sector of the front in the Greater Poland Uprising (section ostrzeszow-kepno). Colonel, an activist of the National Party, an active member of the National Armed Forces, social worker held various professional and social functions in the provincial and county organizations. Posthumously promoted to the rank of Brigadier General.

Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski.
Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich w Doruchowie
Gmina Doruchów, powiat ostrzeszowski

Kalendarium:

  • 1939 ― aresztowany przez Nie...
  • 1914 ― Udział w walkach na t...
  • 1881 ― Narodziny bohatera
  • 1903 ― studia na Uniwersytec...
  • 1914 ― mobilizacja do armii ...
  • 1918 ― Powrót do rodzinnego ...
  • 1919 ― awans do stopnia poru...
  • 1919 ― Objęcie dowództwa Pow...
  • 1919 ― objęcie dowództwa 11P...
  • 1920 ― walki na froncie wsch...
  • 1920 ― Awans na stopień pułk...
  • 1922 ― Przejście do rezerwy-...
  • 1942 ― Działalność w NSZ pod...
  • 1943 ― Śmierć bohatera
  • 1965 ― Ekshumacja i złożenie...

Cytaty:

  • „Nikt im iść nie kazał-...”

Zobacz też:

  • > I wojna światowa ...
  • > powstanie wielkop...