Stanisław Rogacz image

Stanisław Rogacz

ur. 02 maja 1896
zm. 16 kwietnia 1971
 
 
Zespół Szkoły Podstawowej i Przedszkola im. Kornela Makuszyńskiego w Zębowie
Dyplom dla sierż

Dyplom dla sierż

Krzyż Powstańczy nadany Stanisławowi Rogaczowi

Legitymacja członka czynnego ZBoWiD

Nagrobek rodziny Rogaczów

Odcinek zębowski w powstaniu wielkopolskim

Pociąg pancerny ,, Pierwszy Marszałek"

Pogrzeb Stanisława Rogacza na cmentarzu junikowskim

Przed budynkiem szkoły podoficerskiej

Spacer ulicami Poznania

Stanisław (od lewej) z córką Heleną, synami:Wiktorem, Leonem , żoną i teściami

Stanisław Rogacz z żoną,  dziećmi i teściami

Tablica pamiątkowa w ZSPiP w Zębowie, od lewej: Aleksandra Geselle, Teresa i Jan Rogacz

Zespół projektowy z Aleksandrą Geselle i Janem Rogaczem

Wspomnienia o Stanisławie Rogaczu
Zdjęć: 14
Filmów: 1

Pochodzenie

Stanisław Rogacz urodził się 2 maja 1896 roku w Zębowie, w powiecie nowotomyskim. Jego rodzicami byli Jan i Michalina z domu Rybakowska. Miał starszego brata Ludwika, który walczył w powstaniu wielkopolskim.

Dzieciństwo i młodość

W latach 1905-1910 uczęszczał do 7-klasowej Szkoły Ludowej w Zębowie. Do roku 1912 mieszkał z rodzicami, pomagając im w gospodarstwie rolnym. W marcu 1913 roku wyjechał do swojego brata do miejscowości Katenberg w Nadrenii. Tam pracował w górnictwie oraz uczył się w wieczorowej szkole handlowej. 20 sierpnia 1914 roku powrócił do Zębowa.

Etapy działalności

I wojna światowa

25 sierpnia 1914 roku został powołany do wojska niemieckiego, z którego dwukrotnie dezerterował. W czasie I wojny światowej walczył na froncie wschodnim i zachodnim, m.in. pod Verdun, Cambrai w okolicy Merz.

Powstanie Wielkopolskie

Od 19 listopada 1918 roku organizował w Zębowie oddział Rady Robotniczej i Żołnierskiej. Kiedy wybuchło powstanie wielkopolskie dowodził patrolem powstańczym, który 6 stycznia 1919 roku otrzymał nazwę ,, Oddział Powstańczy w Zębowie ''. Sukcesem powstańców było przejęcie uszkodzonego, niemieckiego płatowca i aresztowanie jego załogi. O tym wydarzeniu napisał: ,, 6 stycznia 1919 r. był przełomowym dla naszego oddziału. Tego dnia uległ katastrofie niemiecki samolot na polach pod Kaliskami (…) Samolot leciał na Ławicę i według oświadczenia załogi, miał bombardować lotnisko (…) Załogę rozbroiłem i aresztowałem, odstawiając ich tego samego dnia do komendy we Lwówku ". W powstaniu walczył na odcinku zębowskim (wziął udział w zdobyciu placówki niemieckiej na Kaliskach) oraz na odcinku Węgielna-Nowy Dwór. Po krótkim pobycie na froncie pod Zbąszyniem wraz z 7. Pułkiem Strzelców Wielkopolskich, w którym służył, znalazł się we Wronkach. Stąd zgłosił się do szkoły podoficerskiej.

Służba w wojsku i walka o granice Polski

Po ukończeniu Szkoły Podoficerskiej w Jabłonnie w stopniu plutonowego, został przydzielony jako instruktor do kompanii rekrutów batalionu zapasowego 7. Pułku Strzelców Wielkopolskich w Gnieźnie. 6 sierpnia 1920 roku wyjechał z transportem ochotniczym na front bolszewicki pod Warszawę. Pod koniec października 1920 roku przeszedł do armii gen. Żeligowskiego. Walczył m.in. o Wilno i brał udział w zajęciu Litwy Środkowej. 15 lipca 1923 roku, na własną prośbę, został przeniesiony do 3. Pułku Kolejowego w Poznaniu w stopniu sierżanta, a następnie do batalionu lotnictwa. We wrześniu 1929 roku przeszedł na 6-miesięczny urlop, w celu odbycia praktyki cywilnej.

Lata okupacji

15 stycznia 1940 roku władze niemieckie Zarządu Miejskiego w Poznaniu zwolniły go z pracy. 11 września 1943 roku został aresztowany za rzekome przywłaszczenie znalezionej rzeczy i ukarany 1 rokiem Straflagru, który znajdował sie na Dębcu. Po wypuszczeniu na wolność, do czasu zakończenia wojny, pracował jako konduktor w tramwajach.

Okres powojenny

Po wkroczeniu w 1945 roku wojsk rosyjskich do Poznania, miał problemy ze znalezieniem pracy. Przez pewien czas zatrudniony był w Przedsiębiorstwie Traktorów i Maszyn Rolniczych w Obornikach. Następnie pracował w Poznańskim Porcie Rzecznym oraz w Żwirowni i Betoniarni Miejskiej w Poznaniu. Kolejnym miejscem pracy były Poznańskie Zakłady Silników Elektrycznych, początkowo jako kierownik rachuby i płac, potem w dziale księgowości.

Rodzina

W 1920 roku ożenił się z Joanną z domu Mazurkiewicz. Mieli ośmioro dzieci: Leona (ur.1921), Wiktora (ur.1922), Helenę (ur.1925), Mariana (ur.1928), Krystynę (ur.1930), Aleksandrę (ur.1934), Zbigniewa (ur.1937) i Jana (ur.1939).

Znaczenie postaci

Za swój patriotyzm i waleczność został odznaczony: Medalem za wojnę 1918-1921, Krzyżem Zasługi Wojsk Środkowej Litwy, Medalem 10-lecia Odzyskania Niepodległości, Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym. Postać Stanisława Rogacza, pełna poświęcenia dla ojczyzny, została godnie uhonorowana w Zespole Szkoły Podstawowej i Przedszkola im. K. Makuszyńskiego w Zębowie. W roku 2012 została uroczyście odsłonięta Tablica pamiątkowa ku jego czci.

Źródła informacji:

Pamiątki rodzinne: córki Aleksandry Geselle i syna Jana Rogacza

Życiorys napisany przez Stanisława Rogacza w 1957 r.

Wywiad przeprowadzony z Aleksandrą Geselle i Janem Rogaczem

Powiat nowotomyski w Powstaniu Wielkopolskim 1918-1919, pod red. Z. Kościańskiego i B. Wojcieszaka, Nowy Tomyśl 2010.

English abstract

Stanisław Rogacz was born on 2nd May 1896 in Zębowo, in Nowy Tomyśl county. His parents were Jan and Michalina (mother’s maiden name was Rybakowska). In the First World War Rogacz fought on the eastern and on the western front, among others in the battle of Verdun, Cambrai and in the battle of the Marne. Since 19th November 1918 he was involved in the formation of the local Committee of the Soviet of Workers’ and Soldiers’ Deputies in Zębowo. At the outbreak of the Greater Poland Uprising he was in command of Zębowo Insurgent Unit. After graduating from Non-Commissioned Officer Candidate School in Jabłonna, Rogacz served in a recruits company in a battalion in the 7th Greater Poland Riflemen Regiment in Gniezno. He fought in Polish-Soviet War, in the battle of Vilnius as well as in the battles in Central Lithuania. On 15th July 1923, at his own request, Rogacz was transferred to the 3rd Railway Regiment in Poznań, where he served as a sergeant. He was later transferred to an aviation battalion. Stanisław Rogacz died on 16th April 1971. Sources: Family heirloom belonging to Stanisław Rogacz’s children: his daughter Aleksandra Geselle and his son Jan Rogacz Biography written by Stanisław Rogacz in 1957. An interview with Aleksandra Geselle and Jan Rogacz.

Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski w składzie:
Aleksandra Łodyga, Wiktoria Lisek, Joanna Nawrocka, Patryk Piter, Bartosz Puchała, Wiktoria Schmidt
Nauczyciel prowadzący: Halina Stopczyńska
Zespół Szkoły Podstawowej i Przedszkola im. Kornela Makuszyńskiego w Zębowie
Gmina Lwówek, powiat nowotomyski

Kalendarium:

  • 1920 ― W armii gen. Żeligows...
  • 1914 ― Udział w I wojnie świ...
  • 1918 ― Udział w powstaniu wi...
  • 6 si ― Wyjazd z transportem ...
  • 1896 ― Narodziny bohatera
  • 1920 ― Ślub bohatera
  • 1943 ― Aresztowanie przez Ni...
  • 1971 ― Śmierć bohatera

Cytaty:

  • „Był człowiekiem bardzo...”
  • „Były to walki jakich n...”
  • „Rewolucja niemiecka i ...”

Zobacz też:

  • > II wojna światowa...
  • > I wojna światowa ...
  • > powstanie wielkop...
  • > Miejsce śmierci b...
  • > Miejsce narodzin ...
  • > Armia Wielkopolska