Paweł Skórzewski image

Paweł Skórzewski

ur. 29 lipca 1744
zm. 05 maja 1819
 
 
Szkoła Podstawowa w Rososzycy
Arnold Skórzewski, mąż wnuczki Melanii

Celina Skórzewska z d. Żółtowska - żona Pawła (wnuka)

Dwór Skórzewskich w Rososzycy w latach świetności

Dzwonnica przy kościele w Szczurach

Herb Drogosław i napis: "Drogosławowie ze Skórzewa Skórzewscy" na grobowcu w Rososzycy

Herb Skórzewskich - Drogosław

Józef Wybicki

Kośció w Szczurach

Kościół oo Jezuitów (pobernardyński) w Kaliszu - miejsce uroczystości pogrzebowych Pawła Skórzewskiego

Kościół pod wezwaniem św. Marka w Rososzycy

Kościół w Rososzycy ufundowany przez Pawła Skórzewskiego

Kościół w Wysocku Wielkim, w którym został pochowany Paweł Skórzewski

Kościół w Wysocku Wielkim - miejsce spoczynku Pawła Skórzewskiego

Krzyż Orderu Orła  Białego (wzór z 1713 r.)

Krzyż Virtuti Militari

Melania Skórzewska z d. Skórzewska - wnuczka

Nieistniejący już dziś dworek Skórzewskich w Raszkówku, zdjęcie sprzed 1939 r.

Order Świętego Stanisława

Paweł Skórzewski - prawnuk

Pałac Skórzewskich w Rososzycy wybudowany przez Piotra Pawła Skórzewskiego - syna wojewody; zmarła w tym pałacu druga żona Pawła Skórzewskiego - Eleonora

Pałac Skórzewskich w Sieroszewicach, wybudowany przez prawnuka wojewody kaliskiego, jego imiennika - Pawła Skórzewskie (stąd częste pomyłki w materiałach źródłowych przypisujące powstanie dworu wojewodzie)

Pałac w Parczewie wybudowany przez zięcia P. Skórzeckiego na miejscu dawnego dworu, w którym zmarł wojewoda kaliski

Pogrzybów

Portret Pawła Skórzewskiego

Raszków

Wejście do grobowca Skórzewskich w podziemiach kościoła w Rososzycy

Wnuk wojewody - Piotr Paweł Skórzewski z synami: Edmundem, Pawłem i Witoldem

Wnętrze kościoła w Rososzycy ufundowanego przez P. Skórzewskiego

Zabytkowy kościół w Szczurach (wnętrze)

gen. Józef Zajączek

I. Florczak – praca na temat „Laudum szlachty sieradzkiej podpisanego przez Pawła Skórzewskiego”
Laudum szlachty sieradzkiej Podpisane przez Pawła Skórzewskiego
Zdjęć: 30
Dokumentów: 2

Pochodzenie

Paweł Skórzewski urodził się 29 lipca1744 r. w Mącznikach koło Skalmierzyc. Obecnie nie ma tam już dworu, w którym szlachcic przyszedł na świat, spędził dzieciństwo i mieszkał aż do 1773 r. Zachował się natomiast nieduży park. Mały Paweł został ochrzczony w 1744 r.

Rodowód

Przodkowie

Paweł Skórzewski wywodził się ze starej szlacheckiej rodziny Skórzewskich, herbu Drogosław (w Wikipedii znajduje się błędna informacja, że herbu Ogończyk). Potwierdzeniem tego faktu jest nota zamieszczona w "Wielkim słowniku biograficznym" oraz herb Skórzewskich ze Skórzewa umieszczony na drzwiach do grobowca rodzinnego znajdującego się w podziemiu ufundowanego przez Pawła Skórzewskiego kościoła w Rososzycy. Ród ten wywodził się ze Skórzewa, leżącego kilka kilometrów od Poznania. Adam Boniecki w swoim „Herbarzu” przedstawia założyciela drzewa genealogicznego Skórzewskich, Wojciecha Drogosława, który żył około 1240 roku. Adam, stanowiący z kolei VII pokolenie, pieczętujący się herbem Drogosław, będący właścicielem ziemi wieluńskiej, pozostawił synów: Jana, Andrzeja, Władysława i Stanisława. Jan, VIII pokolenie, który był dziedzicem dóbr Świątkowice, Dobrosław i innych w ziemi wieluńskiej ożenił się z Barbarą Wielowiejską herbu Półkozic. Małżonkowie mieli trzech synów: Kazimierza, Leopolda i Pawła. Paweł, który poślubił Marię Gomolińskiej herbu Jelita, miał czterech synów: Stanisława, Wojciech i Macieja - bezżennych oraz Mikołaja, protoplastę odnóg wojewódzkiej i kaliskiej. Mikołaj, będący dziedzicem Rososzycy, Szczurów i Raszkowa poślubił Urszulę Linowską herbu Pomian, córkę Stanisława i Urszuli Lipskiej herbu Grabie, pisarzówny ziemi kaliskiej. Mikołaj pozostawił syna Antoniego i trzy córki: Konstancję, Aleksandrę i Urszulę. Na przestrzeni wieków członkowie rodziny Skórzewskich nie odgrywali w Wielkopolsce większego znaczenia. Sytuacja uległa zmianie w wieku XVIII, kiedy zaczęli szybko się bogacić i wzrastać ponad inne rody szlacheckie. Ojciec Pawła Skórzewskiego, Antoni (1710 - 1766), dziedzic Mączników, Rososzycy i innych dóbr związał się węzłem małżeńskim z Anną Nostitz-Jackowską z Jackowa herbu Ryś (1710 - 1768) wywodzącą się ze starej rodziny pomorskiej. Z małżeństwa Antoniego Skórzewskiego urodziły się cztery córki: Łucja, Apolonia, Antonina i Marianna oraz syn Paweł.

Bohater tejże biografii, Paweł Skórzewski był dwukrotnie żonaty. Najpierw w 1777 r. poślubił Konstancję Wężykównę z Osin koło Sieradza (ur. ok. 1750). Rok później (14 września 1778 r.) owdowiał. 2 stycznia 1782 r. w Biezdrowie koło Wronek poślubił Eleonorę Zofię Sczaniecką herbu Ossoria (1750-1832). Druga żona Skórzewskiego była córką Prokopa Jerzego Walentego Sczanieckiego herbu Ossoria, cześnika Wschowa (1713-1777) oraz Weroniki Twardowskiej ze Skrzypny herbu Ogończyk (1710-1782), (prawdopodobnie z tego powodu pomyłkowo Pawłowi Skórzewskiemu przypisuje się herb Ogończyk, który kształtem jest zbliżony do herbu Drogosław, ponadto prawnuk wojewody kaliskiego i jednocześnie jego imiennik, Paweł również poślubił szlachciankę legitymującą się herbem Ogończyk).

Potomkowie

Paweł Skórzewski pozostawił po sobie czworo dzieci:

1) syna Józefa (1783-1832), który był dziedzicem Wysocka i dóbr Parczewskich, ożenił się on z Zofią Wierzchlejską herbu Berszten.

- Jego córka Walentyna Maria Weronika Skórzewska z Mącznik h. Drogosław (ur. 1813) była żoną Aleksander Józef Nasierowski herbu Ślepowron. Miała z nim pięcioro dzieci: Jadwigę (ur. 1843), Zofię Elżbietę Teresę (1846-1929), Elżbietę Ludwikę Marię (1847-1870) Franciszkę i syna Józefa Walentego Aleksandra (ur. 1856).

2) Walentego Mateusza Ignacego (1785-1846), dziedzica Raszkowa, Raszkówka, Szczurów, Pogrzybowa itd., który jako jeden z pierwszych pośpieszył w 1806 roku do szeregów narodowych, gdzie dosłużył się stopnia pułkownika. W kampanii napoleońskiej otrzymał złoty Krzyż Virtutti Militari. Zmarł w 1846 roku i został pogrzebany w Pogrzybowie. Z pierwszą żoną Brygittą Rybińską herbu Wydra, wdową po Karnkowskim miał tylko dwie córki. Z drugą żoną, Marianną Bogdańską herbu Prus, żył bezpotomnie.

Córki pułkownika Walentego:

- Melania (1821-1885) wyszła za hr. Arnolda Skórzewskiego.

- Eleonora (1823-1857) została poślubiona Franciszkowi Niemojowskiemu, a po jego śmierci Leopoldowi Niemojowskiemu.

3) córkę, Antoninę Weronikę Justynę (1786), która wyszła za Jana Byszewskiego herbu Jastrzębie i miała z nim sześcioro dzieci, trzech synów i trzy córki.

4) syna Prokopa Kajetana Rocha (1787-1846) właściciela Rososzycy, Dobrej, Piekar itd. W kampanii napoleońskiej dorobił się stopnia kapitana w 1809 roku. W 1822 roku został marszałkiem szlachty powiatu wareskiego. Poślubił córkę swej bratowej z pierwszego małżeństwa Eleonorę Karnkowską herbu Junosza (ur.1799) i miał z nią dwoje dzieci:

- Piotra Pawła (1820-1893), dziedzica Rososzycy, Dobrej i innych, ożenionego z Ewą Gorzyńską-Ostrorożanką herbu Nałęcz. Z tego małżeństwa urodziło się czworo dzieci:

--Edward (1850),

--Paweł (1853-1917), dziedzic Rososszycy, Sieroszewic oraz Dobrej z Celiną Żółtowską herbu Ogończyk miał dwoje dzieci: córkę Marię (1880-1951) – żonę najpierw Leona Działowskiego z Działowa (von Salendorf) herbu Prawdzic, następnie Piotra Plucińskiego oraz syna Piotra (1880-1944), który wraz z żoną Teresą Czarnecką herbu Prus (III) miał czworo dzieci: Irenę, Celinę, Wandę, Mariana Pawła.

--Maria (1851-1874), która została zaślubiona hr. Zygmuntowi Gorzeńskiemu-Ostrorogowi, szambelanowi dworu pruskiego. Zmarła w kwiecie wieku w Śmiełowie.

--Witold Skórzewski z Mącznik h. Drogosław (1861-1919).

- Wirginię Teodorę (1822), żonę Antoniego Nałęcza Sadowskiego, dziedziczkę dóbr Girzyce w kaliskim.

Etapy działalności

Działalność patriotyczna i społeczna

Od lat młodzieńczych Paweł Skórzewski wyróżniał się postawą obywatelską i zaangażowaniem w sprawy polityczne państwa. Znany był powszechnie w kraju jako dobry obywatel i patriota. W 1768 roku w wieku 24 lat stanął na czele sformowanej przez siebie chorągwi jazdy i przystąpił do konfederacji barskiej. Walczył pod wodzą: Zaremby, Malczewskiego, Antoniego Morawskiego oraz jako pułkownik i naczelnik oddziału na własną rękę. Będąc podwładnym Malczewskiego, najechał nagle Rydzynę i zabrawszy księciu Sułkowskiemu 200 żołnierzy wyborowej nadwornej piechoty, wcielił ich do wojsk konfederackich. Jak pisze Józef Wybicki w „Pamiętnikach”: „Był tam ze swoim korpusem mazowiecki marszałek Dobrzyński, był komenderujący korpusem jedynym wielkopolskim Paweł Skórzewski, który odtąd był tyle słynny w kraju z najczystszego patriotyzmu i który zawsze był z swoją ojczyzną, pomimo wieku i majątku jakiego z czasem doszedł. Były jeszcze inne korpusy, ale to wszystko dopiero się organizowało. Ledwo piekielną przeprawę nakielską skończyliśmy, ledwo stanęliśmy w Kcyni, marszałek Lniński poznawszy się z pułkownikiem Skórzewskim, oddać mu w komendę swój korpus przedsięwziął”. Dalej Józef Wybicki pisze: „Gorliwy Mazowiecki i bitny Skórzewski na próżno szykowali kilkakrotnie przelęknionego żołnierza, znajomość służby i większość sił dały zwycięstwo nieprzyjacielowi. Powiem, nie byliśmy pobici, ale rozbici i rozproszeni”. Młody pułkownik należał do najaktywniejszych konfederatów. W zapiskach poświęconych działaniom wojennym koło Margonina podana jest informacja, że w okresie konfederacji barskiej (1768 - 1772) w okolicach tej miejscowości „działał oddział pułkownika Pawła Skórzewskiego, za którym uganiały się wojska pruskie i rosyjskie często goszczące w mieście”. Jeszcze w innych źródłach można przeczytać, że Skórzewski otrzymał stopień rotmistrza od Jakuba Ulejskiego. Adam Malczewski nagrodził go natomiast awansem na pułkownika. 21 marca 1769 uczestniczył jako dowódca pułku w bitwie pod Wilczynem. Walczył w kampanii pomorskiej, chociaż we wrześniu w bitwie pod Radominem nie uzyskał liczebnej przewagi. Pod koniec 1769 r. wspomagał działania konfederacji pomorskiej. Wyróżnił się 29 stycznia 1770 r. w bitwie pod Kcynią. Wraz ze swoim pułkiem ubezpieczał Wielkopolskę w czasie wyprawy Malczewskiego na Warszawę. Po ich klęsce zabiegał wbrew Izbie Konsyliarskiej o godność regimentarską na zjeździe w Dolsku 11 marca 1770. Później działał samodzielnie, aczkolwiek w sierpniu 1770 połączył się z partią Józefa Zaremby. Podczas I rozbioru Polski1772 r. został wzięty do niewoli. Ze źródeł można się dowiedzieć, iż Skórzewski, który chciał się przeciwstawić wkraczającym w okolice nadnoteckie Prusakom, przy pierwszym podziale Polski, został zdradzony i uwięziony w twierdzy kostrzyńskiej. Natomiast w książce J. Pitrzaka i A. Gibasiewicz „Dziedzice, dwory, pałace” znajduje się informacja, że był on więziony w Kołobrzegu. W areszcie przebywał jeszcze długo po upadku konfederacji. Jak domyśla się autor „Pamiętników panowania Stanisława Augusta”, Skórzewski był więziony przez Prusaków przez dwa lata na skutek wpływów w Berlinie księżny Sapieżyny, sprzyjającej jego rywalowi o godność regimentarską Antoniemu Sieroszewskiemu. Księżna, chcąc pomóc swojemu protegowanemu, opóźniła uwolnienie Skórzewskiego, żeby Sieroszewskiemu „regimentarstwa nie dysputował i wycieńczony w niewoli ciężkiej na zdrowiu i majątku, przeszkadzać mu do promocji obywatelskiej długo sposobu nie miał”. Po powrocie do kraju w 1778 roku Paweł Skórzewski został wojskim mniejszym kaliskim, następnie w 1780 roku miecznikiem kaliskim. W 1783 r. powołano go na urząd łowczego kaliskiego, w 1787 został podstolim poznańskim. W 1791 r. został podczaszym poznańskim, a w 1792 roku został stolnikiem kaliskim. Był kilkakrotnie posłem na sejm: w 1776, 1778, 1780. W latach 1788-1792 był posłem z województwa kaliskiego na Sejm Czteroletni. Był także członkiem Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej. Aktywnie działał w obozie królewskim, za co został odznaczony przez króla Stanisława Augusta Orderem św. Stanisława (w 1791 r.) oraz Orderem Orła Białego (1792). Przekonywał króla, aby nie przystępował do konfederacji targowickiej.

W późniejszym czasie w 1794 r. już w stopniu generała majora Wojsk Koronnych został inicjatorem insurekcji kościuszkowskiej w Wielkopolsce i objął dowództwo nad zbrojnymi oddziałami powstańczymi. Stanął na czele zebranej w Pyzdrach szlachty, połączył się z Dąbrowskim i odznaczył się bohaterską postawą w bitwie pod Łabiszynem, gdzie Dąbrowski powierzył mu dowództwo kawalerii na prawym skrzydle. Walczył również pod Stawiszynem, Kołem, Kłodawą, Kaliszem. W książce Krystyny Dobak-Splitt i Jerzego Splitta znajduje się informacja, iż na ziemi kaliskiej powstanie kościuszkowskie ogłoszone zostało 22 sierpnia 1794 roku. Samego miasta Kalisza powstanie nie objęło, ponieważ stacjonowała tu silna załoga pruska. Na czele zbrojnych oddziałów szlachty i chłopów kaliskich stanął Paweł Skórzewski. Jednak wcześniej, od połowy sierpnia działał na tych ziemiach także oddział Jana Sieroszewskiego, który we współpracy z duchowieństwem wzywał do licznego udziału w powstaniu. Oddział Sieroszewskiego składał się z 25 jeźdźców. Po otrzymaniu fałszywej wiadomości o walkach powstańczych w Kaliszu ruszył on z pomocą w kierunku miasta. Do jego zdobywania nie doszło, a powstańcy dowodzeni przez Sieroszewskiego rozgromili tylko oddział pruski eskortujący transport zboża przeznaczonego dla wojska nieprzyjacielskiego stacjonującego w Kaliszu. Inne walki podjął pod Kaliszem, na początku września 1794 roku, Paweł Skórzewski, któremu udało się rozbić niewielki oddział pruski i zdobyć dwie armaty. Działań powstańczych na szerszą skalę pod Kaliszem nie prowadzono, a zakończyły się one ostatecznie upadkiem całej insurekcji kościuszkowskiej w dniu 16 listopada 1794 roku. Po klęsce pod Maciejowicami generał Skórzewski doprowadził zgodnie z wolą króla powstanie wielkopolskie do Piotrkowa, gdzie złożył broń, o czym pisze Morawski w „Dziejach panowania Stanisława Augusta”. Następnie, chcąc uniknąć represji pruskich, przedostał się do Drezna. Inną informację podaje J. Pitrzak. Twierdzi on, że po powstaniu Skórzewski przez 13 miesięcy był więziony we Wrocławiu. Kiedy wojska Napoleona rozpoczęły wojnę z Prusami, Skórzewski, jak większość żyjących pod zaborem Polaków, opowiedział się po stronie Francji. W 1806 r. po klęsce Prus i zajęciu przez wojska francuskie Wielkopolski, ponad sześćdziesięcioletni Paweł Skórzewski wraz z Michałem Lipskim stanęli na czele kilkuset ochotników, z którymi 7 listopada 1806 roku wkroczyli niespodziewanie do Kalisza, wzięli do niewoli pruską załogę i objęli władzę cywilną oraz wojskową w imieniu Cesarza Francuzów. Paweł Skórzewski wkrótce został mianowany generałem brygady i dyrektorem komisariatu wojskowego komenderującym w departamencie kaliskim, zajął się energicznie tworzeniem regularnych oddziałów wojskowych oraz wysyłał uzupełnienia dla innych jednostek, w czym pomógł mu znacznie dawny legionista Józef Biernacki. Skórzewski w sporej mierze zorganizował własnym sumptem 6. Pułk piechoty. Dowódcą 2 Dywizji Księstwa Warszawskiego (zwanej też Legią Kaliską) został Józef Zajączek, który na swojego zastępcę mianował Pawła Skórzewskiego. Podczas wojny w 1809 r. właściciel Rososzycy zabezpieczał województwo kaliskie przed atakiem austriackim. Marszałek Davoust w raporcie do Cesarza Napoleona wyrażał się bardzo chlubnie o generale Pawle Skórzewskim, co poświadcza J. Wybicki. Jednak według Jana Staszewskiego autora książki „Kaliski wysiłek zbrojny 1806-1813” wydarzenia tamtego okresu były nieco inne niż to opisywał Wybicki. Staszewski potwierdza sukces polskich oddziałów w Kaliszu. Pisze on, iż prezes kaliskiej kamery V. Pritwitz z rozpaczą patrzył jak Polacy rozbrajali jego siłę zbrojną oraz opanowywali kasy pełne pieniędzy i to w tym momencie, kiedy na terenie departamentu kaliskiego znajdował się jeszcze regiment dragonów pruskich Roqnetti i batalion pułku towarzyszów, a na dzień 15 listopada było sygnalizowane przybycie 22.600 Rosjan. Początkowo wszystko odbyło się po myśli Kaliszan. We wcześniejszych przygotowaniach polskim zbrojnym pomagali zakonnicy z klasztoru bernardynów, którzy przechowali ponoć 200 karabinów. Idąc za przykładem prezesa kaliskiej kamery, również prezes rejencji V. Denkelman stracił władzę i wydał w ręce Kaliszan akta swych biur i kas. Polacy tryumfowali, a to wszystko jeszcze pod wodzą i kierunkiem Miaskowskiego, któremu pomagali tacy wybitni ludzie jak pisarz koronny hr. Piotr Bieliński oraz gen. Paweł Skórzewski. Dopiero 5 dni po powstaniu do Kalisza przybył pierwszy oddział francuski, a był to szwadron strzelców konnych płk. Dechampsa. W ten oto sposób departament kaliski zerwał pęta pruskie. Działania Kaliszan zostały wsparte przez gen. Dąbrowskiego i uprawomocnione ze strony Napoleona. Zostały utrzymane komisje przy kamorze i rejencji, a gen. Skórzewski miał zająć się uformowaniem siły zbrojnej. Wspierał go gen. Józef Biernacki. Na tle formowania nowych oddziałów rodziły się oczywiście jak zawsze niezdrowe ambicje. Dawny płk. konfederacki - Lenartowicz zgłosił Dąbrowskiemu fantastyczny plan organizacji korpusu jazdy. Dąbrowski odesłał go w tej sprawie do Skórzewskiego, ogólnego organizatora w kaliskim i dowódcy jazdy gen. Biernackiego po instruktaż i wskazówki. Na tyle jednak był nieostrożny, że upoważnił go do formowania brygady jazdy i chociaż poddał ją pod rozkazy Biernackiego, stworzył niepotrzebną rywalizację. W czasie wybuchu wojny z Austrią w 1809 roku, okazało się dobrym posunięciem Biernackiego obsadzenie wojskiem linii Warty. Wojska austriackie, widząc oddziały polskie, nie próbowały tych pozycji szturmować. Niestety tarcia między dowódcami w działaniach organizacyjnych pomiędzy Garczyńskim i Biernackim oraz Zajączkiem i Skórzewskim wynikające z zadawnionych sporów i waśni doprowadziły do tego, że Zajączek w swych zarządzeniach ignorował zupełnie Garczyńskiego i Biernackiego, zwracając się we wszystkich sprawach wojskowych wprost do Skórzewskiego. Byłoby to dość słuszne stanowisko, ponieważ Skórzewski był obok Woyczyńskiego jednym generałem służby czynnej na całym lewym brzegu Wisły i rozporządzał oddziałami wojska regularnego. Woyczyński oblężony w Toruniu nie mógł brać czynnego udziału w pracach organizacyjnych i osłonowych, a więc dla Skórzewskiego pozostało duże pole do działania. Tymczasem według opinii Jana Staszewskiego Skórzewski nie do końca wykorzystał swe stanowisko. Nie tylko bowiem nie miał zamiaru wspierać swymi żołnierzami linii Warty, ale przeciwnie zamierzał zupełnie opuścić departament kaliski, gdyby sytuacja się pogorszyła. O tych swych zamiarach generał pisał do ministra wojny w dniu 27 kwietnia, a więc wówczas, gdy prefekt Garczyński zamierzał wstrzymać przeciwnika, proponując połączenie się z powstaniem poznańskim dla wspólnej obrony. Wtedy to pisał Skórzewski: „Kasę, magazyn, zbrojownię i aptekę legionową wysyłam do Poznania, skąd udać się mają do Kostrzynia, gdyby nieprzyjaciel Poznaniowi zagrażał. Ja z depots pułku 5:7 piechoty nie mniej pułku 4 jazdy tu w Kaliszu dotąd stojącemu, gdybym rozkazu innego nie odebrał, także do Kostrzynia pójdę, jeżeliby nieprzyjaciel w sile przemagającej do Kalisza się zbliżał lub zagrażał przecięciem wszelkiej komunikacji”. Jednak wkrótce Skórzewski musiał zmienić zamiary. W wyniku naporu Austriaków została przerwana linia obrony w okolicach Konina. Biernacki po otrzymaniu komendy nad oddziałami zakładowymi postanowił powrócić do Kalisza. Zanim jednak nowy dowódca przybył do stolicy departamentu, Skórzewski otrzymawszy już rozkazy przekazania mu komendy. Widząc, że kaliskich oddziałów nie da się użyć do ucieczki za granicę, zabrał się do tworzenia regularnych oddziałów. Oddział koniński wzmocnił wysłaniem 50 piechurów. Pomimo rywalizacji w najważniejszych kwestiach dowódcy potrafili się porozumieć. Kiedy 8 maja Biernacki przybył do Kalisza, miał do rozporządzania 700 piechurów i 200 jazdy, a poza tym w Krotoszynie konsystował oddział zakładowy 4 pułków jazdy pod komendą kpt. Radziejowskiego, a wynoszący 169 żołnierzy. Chociaż poglądy Biernackiego i Skórzewskiego różniły się w wielu kwestiach, każdemu z nich przyświecał jeden cel - wolna ojczyzna, z tego powodu potrafili osiągnąć porozumienie i współdziałać. Za zasługi wojenne Skórzewski odznaczony został w Księstwie Warszawskim Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari. W 1812 r. po zawiązaniu Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego wzywającej Polaków do walki z Rosją Paweł Skórzewski został obwołany marszałkiem pospolitego ruszenia w województwie kaliskim, a po Kongresie Wiedeńskim w 1816 r. car Aleksander I mianował go senatorem - wojewodą kaliskim. Niestety Paweł Skórzewski nie cieszył się długo tą funkcją, gdyż zmarł 5 maja 1819 r. w Parczewie w wieku 74 lat . Po uroczystych ceremoniach pogrzebowych w kościele ojców bernardynów w Kaliszu, został pochowany w kościele w Wysocku Wielkim. Według zamieszczonego w Wikipedii fragmentu „Gazety Wielkiego Księstwa Poznańskiego”, która opisywała pogrzeb, ceremonia pogrzebowa miała niezwykle uroczysty przebieg. Podczas uroczystości wszyscy obecni podziwiali wspaniały katafalk: „8 łokci długi, 6 łokci szeroki, 11 łokci wysoki miał być nad cokołem piękny piedestał ozdobiony chorągwiami i różnymi trofeami wojskowymi ubrany, na którym stała piramida wznosząca trumnę czterema lwami podpartą, w około której cztery kolumny z broni i bagnetów związane przy rzęsistym świetle i całego kościoła zaćmieniu okazały czyniły widok. Na stronie frontalnej katafalku wsparty portret nieboszczyka na mieczu, laurem i orderami przywiązany przypominał rysy twarzy uwielbianego dobroczyńcy ludzkości, obrońcy kraju i senatora”. W mszy pogrzebowej oprócz nieprzebranych tłumów mieszkańców Kalisza udział brało wielu dostojników oraz pięciu biskupów.

Działalność dobroczynna

Paweł Skórzewski herbu Dobrosław po ojcu odziedziczył wieś Mączniki, Parczew oraz Rososzycę, całą lub jej większą cześć (źródła nie podają bowiem jednoznacznych informacji, czy pozostałą cześć miejscowości dokupił od Chrzanowskiego Antoni czy też jego syn Paweł). Potem sukcesywnie powiększał swe dobra. Majątek pomnożył kilkakrotnie w stosunku do odziedziczonego dobrym gospodarowaniem i dużym posagiem drugiej żony. W 1807 r. był już właścicielem: Będzieszyna, Biniewa, Parczewa, Raszkowa (Raszkówka, Strzebowej, Moszczanki), Rososzycy, Sadowia, Szczurów, Wysocka Wielkiego, Radlic i Dobrej koło Turku. W Rososzycy wzniósł świątynię katolicką. Kościół pod wezwaniem św. Marka istniał już przed 1510 rokiem. Michał Wierzbowski, ówczesny dziedzic odbudował go z drzewa w 1692 roku, a Paweł Skórzewski, wojewoda kaliski w roku 1818 postawił w tym samym miejscu z cegły, częściowo swoim nakładem, częściowo z legatu ks. Bogumiła Grodeckiego, proboszcza. Kościół posiada do dziś wspaniały wystrój, który kiedyś upiększała pieta wymalowana przez Teofila Sarneckiego, nauczyciela rysunku Elizy Radziwiłłówny, a która obecnie znajduje się ona w Muzeum Narodowym w Poznaniu.

Wikipedii znajduje się kolejna błędna informacja, jakoby Paweł Skórzewski wybudował w Rososzycy klasycystyczny pałac otoczony pięknym parkiem. Za czasów wojewody kaliskiego w wiosce tej istniał jedynie zrujnowany dworek. Wojewoda kaliski nosił się z zamiarem budowy pałacu, ale dzieła dokonał dopiero jego wnuk Piotr Paweł, syn Prokopa Kajetana Rocha Skórzewskiego i Eleonory Karnkowskiej z Karnkowa herbu Junosza. Dziedzic Rososzycy przeznaczył na budowę dworu pieniądze uzyskane ze sprzedaży jednej z wielu odziedziczonych posiadłości. Sam wojewoda kaliski ostatnie swoje dni spędził w pobliskim dworze w Parczewie, którego właścicielem został w 1789 r. Jego żona Eleonora Zofia po śmierci męża mieszkała w Parczewie wraz z najstarszym synem Józefem. Po wybudowaniu w latach siedemdziesiątych XIX wieku w Rososzycy pięknego pałacu przeniosła się do tej posiadłości i tam przebywała aż do śmierci. Została pochowana w grobowcu w podziemiach kościoła w Rososzycy. Kwatera ta była miejscem spoczynku kolejnych potomków Skórzewskich. Niestety, jak można się dowiedzieć ze wspomnień Eugenii Brodowskiej, dziedziczki pobliskich Psar, w czasie II wojny światowej w 1942 r., po aresztowaniu proboszcza - ks. Gawrona, hitlerowcy zbezcześcili rodowe grobowce. Powyciągali z krypty i przykościelnych grobowców trumny, także te należące do Skórzewskich i Brodowskich, wyrzucili zwłoki z trumien, a następnie zakopali je koło kościoła. W miejscu tym dziś stoi krzyż misyjny. Do obecnych czasów zachowało się sporych rozmiarów pomieszczenie pod kościołem św. Marka, będące niegdyś grobowcem Skórzewskich, o czym świadczy umieszczony nad drzwiami napis „Drogosławowie ze Skórzewa Skórzewscy” oraz herb rodowy Drogosław.

Paweł Skórzewski był nie tylko patriotą i człowiekiem postępowym, był również dobrym zarządcą, jego majątek rósł pomimo trudnych czasów i zmiennych układów politycznych. Skórzewski był fundatorem nie tylko kościoła w Rososzycy. Jak można przeczytać w "Wielkopolskim słowniku biograficznym" również w Szczurach, w powiecie ostrowskim znajduje się do dziś drewniany kościół z 1762 i drewniana dzwonnica z 1789, ufundowana przez Skórzewskiego za namową miejscowegoproboszcza Kazimierza Kędzierskiego. Do dziś zachował się również w tej miejscowości założony przez dziedzica park. Prawdopodobnie Skórzewski wybudował także nieistniejący już dziś dworek w Raszkówku.

Znaczenie postaci

Paweł Skórzewski herbu Drogosław, patriota, działacz polityczny, społeczny, konfederat barski, generał brygady armii Księstwa Warszawskiego, poseł na sejmy w 1776, 1778, 1780, w latach 1788-1792 poseł z województwa kaliskiego na Sejm Czteroletni, członek Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej, senator Królestwa Polskiego, wojewoda kaliski, odznaczony w Księstwie Warszawskim Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari, a przez króla Stanisława Augusta Orderem Świętego Stanisława oraz Orderem Orła Białego, właściciel ziemski, darczyńca, fundator kościołów i parków.

Bibliografia

Hasło: Skórzewski Paweł h. Drogosław, Polski słownik biograficzny, pod. red. Henryka Markiewicza, PAN, Kraków-Warszawa 1998, t. 38, s. 373, ISBN 8386301554/8386301015.(http://www.psb.pan.krakow.pl)

Hasło: Skórzewski Paweł h. Drogosław, Wielkopolski słownik biograficzny, PWN, Poznań 1981, ISBN 8301027223.

Dobak-Splitt Krystyna, Splitt Jerzy Aleksander, Kalisz poprzez wieki, Wydawca: Towarzystwo Miłośników Kalisza, Kalisz 1988.

Lubowicka Alicja, Mówińska Maja, Kościoły diecezji kaliskiej. Nasze dziedzictwo, Ikona, Bydgoszcz 2013, ISBN 978-83-93428-79-3.

Małyszko Stanisław, Majątki Wielkopolskie. Powiat Ostrowski, t. 3, Szreniawa 1996, ISBN 8386624116.

Olejniczak Marek, Gmina Sieroszewice. Przyroda – historia – zabytki, Wydawca: Urząd Gminy Sieroszewice, Ostrów Wielkopolski 2007, ISBN 978-83-89948-13-7.

Olejniczak Marek, Między Prosną a Baryczą, Wydawca Oddział PTTK w Ostrowie Wielkopolskim, Ostrów Wielkopolski 2001, ISBN 83-912893-7-0.

Ostrów Wielkopolski. Dzieje miasta i regionu, pod red. Mariana Drozdowskiego, Edmunda Dymalskiego, Witolda Jakóbczyka, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1990, ISBN 83-210-0851-8.

Pietrzak Jerzy, Gibasiewicz Agnieszka, Dziedzice, dwory, pałace. Właściciele dóbr rycerskich w powiecie ostrowskim wielkopolskim 1797-1945,Wydawnictwo Nauka i Innowacje, Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego, Ostrów Wielkopolski 2013, 978-83-63795-31-3.

Przewodnik wycieczek rowerowych po gminie Sieroszewice, pod red. Anny Banasiak i Katarzyny Maj, Wydawca: Urząd Gminy Sieroszewice, Sieroszewice 2011.

Staszewski Jan, Kaliski wysiłek zbrojny 1806-1813, Towarzystwo Przyjaciół Książki, Kalisz 1931.

Szkudlarek Franciszek, Moja rodzinna ziemia, Wydawca: Urząd Gminy Sieroszewice, Sieroszewice 2005.

Linki:

http://edu.gazeta.pl/edu/h/Pawe%C5%82+Sk%C3%B3rzewski

http://napoleon.org.pl/bitwy/zajaczek.php

http://www.kepnosocjum.pl/print.php?type=F&thread=650

http://www.kepnosocjum.pl/print.php?type=F&thread=650&post=11531&nr=28 http://www.kalisz.info/kalisz-zarzad-pruski.html

http://pl.wikipedia.org/wiki/2_Dywizja_Ksi%C4%99stwa_Warszawskiego

http://www.skal.republika.pl/Pawel%20Skorzewski.htm

http://www.flood.franczzyzna.com.pl/Pawe%C5%82_Sk%C3%B3rzewski.html http://www.parafiarososzyca.pl

http://wkaliszu.pl/8025972/Rososzyca.html

http://www.sejm-wielki.pl/b/2.830.101

http://www.sieroszewice.pl

http://pl.wikipedia.org/wiki/Pawe%C5%82_Sk%C3%B3rzewski

http://pl.wikipedia.org/wiki/Kalisz#Historia_miasta_do_rozbior.C3.B3w_Polski

Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski.
Szkoła Podstawowa w Rososzycy
Gmina Sieroszewice, powiat ostrowski

Kalendarium:

  • 29 l ― Narodziny bohatera
  • 1768 ― Udział w konfederacji...
  • 1772 ― I rozbiór Polski
  • 1777 ― Ślub bohatera
  • 1782 ― Ślub bohatera
  • 1788 ― Sejm Czteroletni
  • 1791 ― Odznaczenie P. Skórze...
  • 1792 ― Odznaczenie P. Skórze...
  • 1794 ― Generał Paweł Skórzew...
  • 1806 ― Udział w wojnach napo...
  • 1816 ― P. Skórzewski senator...
  • 1819 ― Śmierć bohatera

Zobacz też:

  • > rozbiory Polski
  • > powstanie kościus...