Oskar Tietz image

Oskar Tietz

ur. 18 kwietnia 1858
zm. 17 stycznia 1923
 
 
Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Łowyniu
Betty i Oskar Tietzowie

Budynek, w którym mieściła się dawna szkoła żydowska

Dom rodzinny Tietzów

Dom towarowy Tietzów w Berlinie

Dom towarowy Tietzów w Monachium

Grobowiec Tietzów w Berlinie

Hermann Tietz

Oskar Tietz

Park im. Oskara Tietza w Międzychodzie

Sala gimnastyczna ufundowana przez fundację Oskara Tietza

Tablica poświęcona rodzinie Tietzów

Ulica Oskara Tietza w Międzychodzie

Łaźnia miejska w Międzychodzie

Zdjęć: 13

Pochodzenie

Oskar Tietz urodził się 18 kwietnia 1858 r. w rodzinie Żydów w Międzychodzie. Rodzina przybyła z Francji do Niemiec w XII wieku, a na tereny Wielkopolski po I rozbiorze Polski. Część rodziny zajmowała się handlem, natomiast dziadek Oskara - Salomon, a później ojciec - Jakub był furmanem. Matka, Johanna Quielecki pochodziła ze zubożałej rodziny dawnych posiadaczy żydowskich .

Dzieciństwo

W rodzinie Tietzów ciągle brakowało pieniędzy. Ich dom był znany w Międzychodzie z tradycji religijnych. Byli bardzo pobożnymi Żydami, przywiązanymi do swojej religii i tradycji. W domu robiło się wiele rzeczy: przędło, szyło, gotowało mydło, robiło świece, reperowało buty. We wszystkich pracach musiały pomagać dzieci. Zanim Oskar zaczął chodzić do szkoły musiał nakarmić i napoić konie oraz pomagać matce w pracach domowych. Będąc już uczniem dzień rozpoczynał modlitwą w synagodze. Po powrocie ze szkoły pomagał rodzicom, a wieczorem czytał z rodziną książki o tematyce religijnej. Dzieciństwo miał ciężkie i trudne chociaż później twierdził, że była to słoneczna młodość.

Edukacja

Oskar chodził do Birnbaumer Progymnasium. Kiedy skończył 13 lat, został wysłany na naukę do stryja Chaskla do Prenzlau. W ciągu dnia pracował w sklepie z rzeczami używanymi lub na złomowisku, a wieczorami w kantorze. Była to bardzo ciężka praca fizyczna i psychiczna. Znajdował jednak czas na samokształcenie. Czytał mnóstwo książek o tematyce historycznej, filozoficznej, ekonomicznej, czy też politycznej. Stryj nie pochwalał tej pasji, wsparcie znalazł w osobie drugiego brata ojca, Hermanna i kuzynki Betty. Nauka zawodu zakończyła się po czterech latach, które Oskar za najcięższe w swoim życiu, ale też za czas, gdzie zdobył najwięcej wiadomości o prowadzeniu interesu.

Etapy działalności

Początki kariery zawodowej

Oskar Tietz rozpoczął prace u swego brata Leonarda w Stralsundzie początkowo w handlu bielizną, a później jako komiwojażer. Następnie pracował w sklepie meblowym w Berlinie, ale praca mu nie odpowiadała. W tym czasie miał wiele pomysłów m. in. na produkcję koronek na bazie bawełny i wełny łączonej kwasem solnym. Po rozmowie z wujkiem Hermannem udał się do Gery, gdzie wynajął pomieszczenia. Obok tych pomieszczeń wujek Hermann wynajął mieszkanie i z kapitałem 1000 marek razem z Oskarem utworzyli firmę ,,Hermann Tietz''.

W firmie po raz pierwszy oznakowano towary ceną. Interes rozwijał się bardzo dobrze, co drażniło konkurentów, którzy oskarżali Oskara o łamanie dotychczasowych zasad i rewolucjonizm w handlu. Namówili Hermana by się odłączył od bratanka. Oskar oddał wujowi wkład i dodatkowo 5 tys. marek. Tym sposobem stał się właścicielem firmy ,,Hermann Tietz''. Nowością były produkowane z koronek firany i różne serwetki.

Rodzina

W 1886 roku odbył się ślub Oskara Tietza z Betty, która była jego kuzynką. Trzy lata później w 1889 r. urodził się pierwszy syn Georg, następnie w 1894 r. Martin, a po czternastu miesiącach córka Elise. Oskar był dobrym ojcem, chociaż miał niewiele czasu dla dzieci. Wraz z rodziną Oskara zamieszkał stryj Hermann, którego dzieci nazywał dziadkiem. Tietzowie dbali o wykształcenie swoich dzieci. Obaj synowie zostali wspólnikami ojca, później dołączył do nich mąż Elise. Po śmierci Oskara, przejęli dom towarowy KaDeWe. Niestety w wyniku represji stosowanych wobec Żydów przez hitlerowców, rodzina musiała się wyzbyć wszystkiego i uciekać, aby ratować życie.

Nowatorskie rozwiązania w handlu

Oskar Tietz otworzył domy towarowe na wzór francuski i amerykański m.in. w Berlinie, Monachium, czy też w Stuttgarcie. W jednym budynku można było kupić wszystko. Przez cały czas pomagał mu stryj Hermann, pod którego imieniem i nazwiskiem prosperowała firma. W sklepach wprowadzono elektryczne oświetlenie, ruchome schody, czy też bary z szybkim jedzeniem. Oskar Tietz jako jeden z pierwszych zaczął reklamować swoje domy towarowe. Urządzał tzw. "białe tygodnie", czyli wyprzedaż asortymentu w tym kolorze po stosunkowo niskich cenach.

Król handlu i społecznie nastawiony przedsiębiorca

Na początku XX wieku, Oskar Tietz posiadał jeden z największych koncernów handlowych w Europie. Otworzył domy towarowe we Francji i Belgii, pierwsze kina, warsztaty, czy magazyny. Dbał jednak o swoich pracowników. Założył trzy szkoły zawodowe, a także kasę emerytalną dla pracowników oraz fundację dla zatrudnionych, z której, w formie zapomóg i pożyczek, korzystali pracownicy firmy. Ok. 1910 r. Oskar utworzył nową fundację na cele charytatywne i społeczne dla miast: Monachium, Berlina i Międzychodu oraz gmin żydowskich w Berlinie i Monachium i dla Niemieckiego Czerwonego Krzyża. W marcu 1907 r. minęło 25 lat od założenia firmy. Na początku jej istnienia pracowało 3 ludzi, a po 25 latach 3500 osób. Zajmował wiele znaczących stanowisk w stowarzyszeniach handlowych, ubezpieczeniowych, bankach, giełdach i instytucjach państwowych. Był reprezentantem Berlińskiej Gminy Żydowskiej. W Międzychodzie za sprawą jego fundacji powstał stadion miejski, sala gimnastyczna, łazienki, park nad jeziorem. Wybudował dom towarowy i wykupił dla miasta jezioro miejskie. W 1911 r. odbył podróż do Ameryki, gdzie pozostawił na 1,5 roku syna Gregora, by poznał pracę tamtejszych domów towarowych, ekonomię i styl życia Amerykanów. W końcu 1912 r. wyjechał z żoną do Indii. W czasie I wojny światowej Ministerstwo Wojny uczyniło Oskara ekspertem do spraw socjalnych. Firma dostarczała żywność dla wojska i zajmowała się jeńcami wojennymi. Powojenny kryzys odbił się również na koncernie. Oskar Tietz umarł nagle 17 stycznia 1923 r. na atak serca w Szwajcarii, gdzie reorganizował dom towarowy. Ciało sprowadzono i pochowano na cmentarzu w Berlinie.

Znaczenie postaci

Oskar Tietz był prekursorem nowoczesnego handlu. Założył wielki koncern handlowy "Hermann Tietz", znany dzisiaj jako "Hertie". Pochodził w małego Międzychodu, o którym zawsze pamiętał. Mieszkańcy również o nim nie zapomnieli. Już przed II wojną światową ustawiono pomnik upamiętniający Oskara, niestety został zniszczony przez nazistów. Dzisiaj jezioro miejskie otacza promenada i park im. Oskara Tietza. Jego nazwiskiem nazwano ulicę, przy której mieścił się jego dom rodzinny. Ustanowiono również statuetkę jego imienia dla osób, które odniosły sukcesy w biznesie i aktywnie wspierają gminę.

Źródła

Nils Busch-Petersen, Oskar Tietz. Z Międzychodu w Prowincji Poznańskiej po koronę handlu w Berlinie, Berlin 2009.

Antoni Taczanowski, Oscar Tietz, R. 2002, Tygodnik Nowy nr 6 (627), s. 3.

Materiały udostępnione przez Muzeum Regionalne w Międzychodzie.

English abstract

Oskar Tietz was born on April 14, 1858, in a Jewish family Międzychód Jakob and Johanna from home Quielecka. At the age of 13 years he left his native town. He was involved in trade, was a precursor of setting up large department stores. He founded the department store chain "Hertie". As grateful Międzychodzianin founded in 1912, the foundation for the city, which built a sports hall, a bathroom, founded the city park and promenade around the lake. He died in Switzerland, 17 January 1923. He is buried in Berlin at the Jewish cemetery in Weissensee. With his wife Betty had three children. Named Oskar Tietz called the park and the street in Międzychód. Also established a statue of his name for people who became successful in business and actively support the community.

Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski w składzie:
Dawid Mielcarek, Aleksandra Ślusarczyk, Bartosz Stec, Maciej Frąk, Adrian Araszkiewicz, Klaudia Korpik
Nauczyciel prowadzący: Monika Pestka-Lehmann
Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Łowyniu
Gmina Międzychód, powiat międzychodzki

Zobacz też: