Klara Budnowska image

Klara Budnowska

ur. 18 stycznia 1902
zm. 03 sierpnia 1968
 
 
Szkoła Podstawowa nr 1 im. Stanisława Staszica w Chodzieży
Dyplom

Grób Klary Budnowskiej

Klara Budnowska

Klara Budnowska

Metryka

Nuty należące do Klary Budnowskiej

Wizyta na cmentarzu. Odwiedzamy grób pani Klary Budnowskiej

Zdjęcie Klary Budnowskiej z zespołem

Zdjęcie Rady Pedagogicznej ok

Zespół prowadzony przez Klarę Budnowską

Zestaw pieśni ludowych opracowany przez Klarę Budnowską

Wywiad
Wywiad z panem Romanem Tabatem, siostrzeńcem Klary Budnowskiej
Wspomnienie
Zdjęć: 11
Filmów: 2
Dokumentów: 1

Pochodzenie

Klara Budnowska urodziła się 18.01.1902 roku w Starogardzie Gdańskim. Ojciec Józef Budnowski był robotnikiem rolnym, później tokarzem, a następnie pracownikiem administracji samorządowej. Matka Klary, Anna z domu Bielecka była hrabianką.

Dzieciństwo

W latach Klara Budnowska wraz z rodzicami i rodzeństwem 1904 – 1919 mieszkała w Pile. Klara Budnowska miała dwie siostry: Jadwigę i Agnieszkę oraz dwóch braci: Bolesława i Józefa. Wychowana została w rodzinie katolickiej w duchu patriotycznych wartości. Jej dzieciństwo upłynęło w czasach, w których nasza Ojczyzna była jeszcze pod zaborami.

Edukacja (lub "młodość")

Ukończyła siedmioklasową pruską szkołę powszechną. W latach 1917 – 1919 uczęszczała do dwuletniej szkoły handlowej w Pile. W tym okresie wraz z rodzeństwem brała udział w życiu Polonii w Pile. Była członkiem chóru „Halka”, którego współzałożycielem był ojciec Klary Budnowskiej. W 1919 roku, po ustaleniach Traktatu Wersalskiego rodzina Budnowskich wysiedlona została z Piły poza granicę niemiecko-polską do Chodzieży, z którą związała całe swoje życie.

Etapy działalności

Klara Budnowska poświęciła życie pracy z dziećmi i młodzieżą. Była to praca na stanowisku nauczycielki oraz jej aktywny udział w Związku Harcerstwa Polskiego. Jej działalność zawodową i społeczną podzielić można na okres przedwojenny, wojenny i powojenny.

Etap przedwojenny

1 sierpnia 1922 roku podjęła pracę w Szkole Powszechnej w Chodzieży, w której uczyła bez przerwy do 31 sierpnia 1939 roku jako nauczyciel wychowania fizycznego, zajęć praktycznych i śpiewu. Prowadziła szkolne zespoły taneczne. 1 września 1925 roku uzyskała status nauczycielki tymczasowej, a od 1 stycznia 1930 roku uzyskała nauczycielki stałej. Tytuł nauczycielski otrzymała po zdaniu egzaminów eksternistycznego w Seminarium Nauczycielskim w Rogoźnie. 15 września 1935 roku wstępuje do Związku Harcerstwa Polskiego. Już rok później została drużynową Żeńskiej Drużyny Harcerskiej im. Emilii Plater. Drużyny harcerskie powiatu chodzieskiego wchodziły wówczas w skład Wągrowieckiego Hufca Harcerzy i Harcerek. W 1937 roku utworzono samodzielny Hufiec Harcerek w Chodzieży, a jego komendantem została Klara Budnowska. Funkcję tę pełniła do 1 września 1939 roku.W Szkole Powszechnej prowadziła znowu zajęcia wychowania fizycznego , zajęć praktycznych i lekcje śpiewu. Organizowała szkole zespoły taneczne i teatralne. Swojej działalności na tym polu nie ograniczała tylko do terenu miasta Chodzieży. W latach 1936-1938 pomagała nauczycielom w Ujściu – Marianowi Słowińskiemu i Józefowi Budnowskiemu w przygotowaniach choreografii do wystawianiej przez tamtejszą szkołę sztuki. Organizowała liczne obozy i biwaki harcerskie. Ważniejsze z nich to: lipiec 1937 - obóz szkoleniowy dla zastępowych Hufca Chodzież i Wągrowiec, sierpień 1937 - obóz dla drużynowych w Śmiłowie, wrzesień 1937 - biwak w Margoninie, grudzień 1937 - kulig do Ujścia, lipiec 1938 - obóz w Budziszewku koło Skoków, maj 1939 - biwak w Ujściu, czerwiec,lipiec 1939 - obóz zuchowy w Śmiłowie, lipiec 1939 - obóz wędrowny po Kaszubach i Wybrzeżu, sierpień 1939 - obóz Chorągwi Wielkopolskiej ZHP w Śmiłowie. W marcu 1939 organizuje wielką wystawę prac harcerek i harcerzy w sali gimnastycznej Szkoły Powszechnej przy ulicy Staszica w Chodzieży.

Etap wojenny

Po wybuchu II wojny światowej do grudnia 1939 roku prowadziła tajne zajęcia harcerskie. W 1940 roku, wraz z rodzicami, wysiedlona została przez hitlerowców do tzw. Generalnego Gubernatorstwa, do Zamościa. Tam podjęła prace w Głównym Biurze Rachunkowości Rolnej. Próbowała tworzyć tajne harcerstwo. Po wyzwoleniu Zamościa spod okupacji niemieckiej w lipcu 1944 roku podjęła prace w Starostwie powiatowym w Zamościu, gdzie była zatrudniona od sierpnia 1944 do 15 kwietnia 1945 roku. 17 kwietnia 1945 roku powróciła razem z rodzicami i rodziną swojej siostry Agnieszki do Chodzieży. Już następnego dnia zgłosiła się do pracy w reaktywowanej 26 lutego 1945 roku Szkole Powszechnej. Razem z nauczycielem Janem Machuttą przystąpiła niezwłocznie do organizowania drużyn harcerskich. Powstały wówczas dwa hufce: Męski Hufiec Harcerzy i Żeński Hufiec Harcerek. Żeńskim od 19 maja 1945 r. dowodzi harcmistrzyni Klara Budnowska.

Etap powojenny

Od momentu reaktywowania po wojnie Towarzystwa Śpiewaczego "Halka", Klara Budnowska staje się jego aktywnym członkiem. W czerwcu 1948 wystawiony zostaje wodewil "Krakowiacy i Górale", który został wyreżyserowany przez Klarę Budnowską. Była ona także twórczynią choreografii do sztuki. Spektakl ten był wystawiany nie tylko w Chodzieży i w powiecie chodzieskim, ale również poza jego granicami. W przedstawieniu udział brało około 80 osób - chórzyści, orkiestra i zespoły taneczne. Klara Budnowska w latach 1949 - 1958 prowadziła szkolne zespoły taneczne i chóralne działające przy świetlicy Szkoły Podstawowej w Chodzieży. Wraz ze zorganizowanymi przez siebie zespołami artystycznymi uczestniczyła w licznych konkursach zdobywając zawsze czołowe miejsca. Organizowała parady i pokazy gimnastyczne na chodzieskim stadionie sportowym. Pełniła funkcję instruktora choreograficznego dla zespołów świetlicowych powiatu chodzieskiego. Klara Budnowska udzielała się również w Polskim Czerwonym Krzyżu, gdzie w latach 1947 - 1950 była członkiem Komisji Powiatowej. Od 1948 do 1958 była członkiem Ligii Kobiet. W okresie powojennym dużą część jej działalności zajmowało aktywne uczestnictwo w chodzieskim ZHP. Organizowała liczne biwaki i obozy np: lipiec 1946 - obóz dla zastępowych w Chodzieży, sierpień 1946 - obóz dla drużynowych w Orzechowie, lipiec 1947 - obóz sprawnościowy w Smolarni zorganizowany dla Hufca Chodzież i Hufca Piła, sierpień 1947 - obóz dla drużynowych w Gobienicach, sierpień 1948 - obóz w Barlinku. W dnui 1 września 1958 roku przechodzi na emeryturę. Czynne uprawianie zawodu nauczycielskiego jest niemożliwe ze względu choroby gardła i serca. Mimo wszystko dalej prowadzi zajęcia z młodzieżą jako instruktor w Chodzieskim Hufcu Harcerskim. W listopadzie 1959 rozpoczął w Chodzieży pracę Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Chodzieskiej, którego kierownikiem artystycznym została Klara Budnowska. W skład zespołu wchodziło 200 harcerek i harcerzy. Pierwszy występ zespołu miał miejsce 19 listopada 1959 roku w Chodzieży. "Ekspres Poznański" z dnia 19 grudnia 1960 napisał: "Młody Harcerski Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Chodzieskiej chlubą wielkopolskich harcerzy". Od 4 lipca do 1 sierpnia 1961 roku zespół wystąpił na Międzynarodowym Zlocie Harcerzy i Pionierów "Malta 61" z udziałem 16 państw. Zespół reprezentował Chorągiew Wielkopolską Harcerzy. Klara Budnowska poświęciła swe życie pracy z dziećmi i młodzieżą. Zmarła 3 sierpnia 1968 roku we Wrocławiu. Pochowana została w mundurze harcerskim na cmentarzu w Chodzieży.

Znaczenie postaci

Praca Klary Budnowskiej była zarazem jej pasją. Została doceniona licznymi odznaczeniami np: w 1929 roku Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, 1937 Srebrnym Krzyżem Zasługi, 1938 Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę oraz w 1963 Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. To co pozostało z jej działalności na ziemi chodzieskiej ma jednak wymiar przede wszystkim niematerialny. Przeżycia dzieci i młodzieży uczestniczących w licznych obozach i biwakach harcerskich, w zajęciach zespołów tanecznych organizowanych przez Klarę Budnowską pozostały w ich sercach i wspomnieniach.

Źródła

"Nauczyciele i wychowawcy"- Chodzież 2005, opracowanie pana Romana Kabata, siostrzeńca Klary Budnowskiej

Wspomienia Bronisława Cichockiego z lokalnej gazety "Chodzieżanin" 1998 nr21

"Koło Śpiewacze Halka" - praca pod redakcją Henryka Zydorczaka, Chodzież 2005

Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski.
Szkoła Podstawowa nr 1 im. Stanisława Staszica w Chodzieży
Gmina Chodzież, powiat chodzieski

Kalendarium:

  • 1902 ― Narodziny bohatera
  • 1922 ― podejmuje pracę w Szk...
  • 1935 ― wstępuje do ZHP
  • 1945 ― dowodzi żeńskim Hufce...
  • 1959 ― pełni funkcję kierown...
  • 3.08 ― Śmierć bohatera

Zobacz też: