Jan Nowak image

Jan Nowak

ur. 04 lutego 1890
zm. 05 października 1939
 
„Człowiek nie umiera do końca, gdy się o nim pamięta”
Szkoła Podstawowa im. Mikołaja Kopernika w Bralinie
Fotografia ślubna

Grób pocztowców

Jan Nowak

Kartka okolicznościowa

Kolumna jeńców po poddaniu się

Kopia listu od Koła Rodzin b. Pracowników Poczty Polskiej w Gdańsku

Kopia listu od dyrektora Muzeum Historycznego Miasta Gdańska

Kościół w Nowej Wsi Książęcej

Miejsce rozstrzelania na Zaspie

Pamiątkowy Obelisk

Pomnik obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku

Symboliczne ślady palców obrońców Poczty Polskiej

Tablica Pamiątkowa

Tablica w miejscu rozstrzelania na Zaspie

Uroczystość odsłonięcia Obelisku Jana Nowaka

Uroczystość odsłonięcia Obelisku Jana Nowaka

Uroczystość odsłonięcia obelisku Jana Nowaka

Uroczystość odsłonięcia obelisku Jana Nowaka

Uroczystość odsłonięcia obelisku Jana Nowaka

Uroczystość odsłonięcia obelisku Jana Nowaka

Zespół Szkół w Nowej Wsi Książęcej

Zespół Szkół w Nowej Wsi Książęcej

dom rodzinny

dom rodzinny

fotografia ślubna grupowa

gospodarstwo rodzinne

Jan Nowak – bohaterski obrońca Poczty Polskiej w Gdańsku
Zdjęć: 26
Filmów: 1

Pochodzenie

Urodził się 4 lutego 1890 r. w Nowej Wsi Książęcej. Pochodził z niebogatej rodziny chłopskiej. Jego rodzicami byli Maria i Wincenty.

Dzieciństwo

Miał czworo rodzeństwa: dwie siostry (Martę i Marię) i dwóch braci (Bernarda i Ludwika). Ukończył Szkołę Powszechną w Nowej Wsi Książęcej.

Edukacja (lub "młodość")

Po zdobyciu matury został przyjęty do seminarium duchownego we Wrocławiu. Święceń nie złożył, gdyż wybuchła I wojna i jako kleryk został wcielony do armii pruskiej.

Etapy działalności

Praca w Poznaniu.

Praca w Gdańsku. Założenie rodziny.

Obrona Poczty Polskiej w Gdańsku

Etap pierwszy

Po wojnie zamieszkał w Poznaniu. Tutaj zaczął pracę jako urzędnik pocztowy.

Etap drugi

W 1928 r. ze względu na dobrą znajomość języka niemieckiego dostał pracę na Poczcie Polskiej i został przeniesiony do Gdańska. Mieszkał w wynajętym pokoju w mieście. W 1931 r. ożenił się z Marią Gogol, córką zamożnych gospodarzy z Mnichowic. Małżeństwo przez kilka lat mieszkało w wynajmowanych pokojach na terenie Gdańska.

W tym czasie Jan został kierownikiem oddziału. Kiedy sytuacja polityczna w Gdańsku zaczęła się zaostrzać, rozważał nawet powrót z rodziną do Poznania, ale nie zdążył. Nowakowie przenieśli się na teren budynku pocztowego przy Placu Heweliusza. Mieszkali tam ok. 2 lata. Mieli już wówczas troje dzieci: Marcelinę (ur. 1933), Ruperta (ur. 1934) i Łucję (ur. 1935).

Rodzina Nowaków wakacje najczęściej spędzała w rodzinnych stronach. Gdy w 1939 r. po urlopie wrócili do Gdańska, Jan otrzymał polecenia wywiezienia rodziny. Wszyscy wsiedli w pociąg i wyjechali z miasta. W drodze powrotnej do Mnichowic, Jan wysiadł w Poznaniu i zamieszkał w hotelu. W tym czasie jego żona otrzymała wiadomość, aby mąż wracał do Gdańska. Po odebraniu telegramu od żony, Jan wrócił do gdańskiego mieszkania i już więcej z rodziną się nie zobaczył.

Kolejne etapy...

1 września 1939 r. o godzinie 4.45 rozpoczął się atak na Pocztę Polską w Gdańsku. W chwili ataku Jan Nowak wraz ze swoimi współpracownikami przebywał w budynku. 56 pocztowców broniło się ponad 14 godzin w środku miasta, otoczeni ze wszystkich stron. Napastnicy byli bardzo dobrze uzbrojeni. O godz. 19.00 zapadła decyzja o kapitulacji. Losy pocztowców były różne: sześciu uciekło, pozostali zostali zabici, ranni albo aresztowani. Zostali bezprawnie osądzeni i skazani na śmierć. Wśród nich był Jan Nowak. Egzekucja odbyła się prawdopodobnie 5 października 1939 r., a ciała zamordowanych zostały znalezione na gdańskiej Zaspie 28 sierpnia 1991 r. Po ekshumacji zwłok szczątki zostały pochowane na Cmentarzu Ofiar Niemieckich.

W 1995 r. Sąd Krajowy w Lubece przeprowadził rewizję nadzwyczajną procesu. Polscy pocztowcy - męczennicy zostali pośmiertnie uniewinnieni przez sąd niemiecki.

Znaczenie postaci

Powodem do dumy może być fakt, że na terenie naszej gminy urodził się Jan Nowak, który został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi i jest Honorowym Obywatelem Miasta Gdańska. Tytuł ten w 1998 r. Rada Miasta nadała pośmiertnie pocztowcom za bohaterstwo w obronie Poczty Polskiej. Zmieniono też nazwę Placu Heweliusza na Plac Obrońców Poczty Polskiej. W 1979 r. odsłonięto pomnik upamiętniający męstwo pocztowców. W bralińskiej gminie powstał projekt Gimnazjum i Urzędu Gminy pn. "Śladami Jana Nowaka z Nowej Wsi Książęcej, bohaterskiego obrońcy Poczty Polskiej w Gdańsku". W ramach projektu prowadzonych było wiele działań, ukazało się na ten temat kilka artykułów w "Tygodniku Kępińskim", a Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Bralińskiej wydało beznominałową kartkę pocztową. Trwałym śladem pamięci jest obelisk upamiętniający Jana Nowaka. 5 października 2009 r. w 70. rocznicę śmierci bohatera miało miejsce poświęcenie obelisku i odsłonięcie tablicy pamiątkowej. W uroczystości brali udział zaproszeni goście, dzieci i młodzież oraz społeczność lokalna.

Źródła

1. Archiwum rodzinne, rozmowy z członkami rodziny.

2. Artykuły prasowe.

3. Strony internetowe.

4. Materiały z Biblioteki Publicznej w Bralinie.

5. Rozmowa z p. Jackiem Kuropka - członkiem Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Bralińskiej.

English abstract

Jan Nowak - defender of the Polish Post Office in Gdańsk He was born on February 4th, 1890 in New Rural Principe. His parents were: Mary and Vincent. He had four siblings. He completed elementary school in New Rural Principe. After graduating from high school he enrolled at the Major Seminary in Wroclaw. Ordination is not mad, since World War I and was drafted into the Prussian army. After the war, he began working as a postal clerk in Poznan. In 1928. was transferred to the Polish Post Office in Gdańsk. In 1931 he married Maria Gogol. The marriage had three children: Marceline (b. 1933), Rupert (b.1934) and Lucy (b. 1935). After the outbreak of World War II, John takes part in the defense of the Polish Post. October 5th, 1939. - Along with other postmen - is executed by the Nazis. Their bodies were found by accident 27th August 1991. John Smith was posthumously awarded the Silver Cross of Merit and the title of Honorary Citizen of the City of Gdansk.

Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski w składzie:
Milena Drelak, Kacper Czyż, Krystian Krzak, Zuzanna Dziedziczak, Zuzanna Gogół
Nauczyciel prowadzący: Bożena Bojanowska
Szkoła Podstawowa im. Mikołaja Kopernika w Bralinie
Gmina Bralin, powiat kępiński

Kalendarium:

  • 1890 ― Narodziny bohatera
  • 1914 ― Wcielony do armii pru...
  • 1928 ― Rozpoczyna pracę na P...
  • 1931 ― Ślub z Marią Gogol
  • 1933 ― Urodziny córki Marcel...
  • 1934 ― Urodziny syna Ruperta
  • 1939 ― Atak Niemców na Poczt...
  • 1939 ― Śmierć bohatera
  • 1939 ― Egzekucja pocztowców
  • 1991 ― Znalezienie zwłok poc...
  • 1995 ― Pośmiertne uniewinnie...
  • 2009 ― Odsłonięcie tablicy i...
  • 1935 ― Urodziny córki Łucji

Cytaty:

  • „Do tej pory pocztowcy ...”
  • „Człowiek nie umiera do...”

Zobacz też:

  • > II wojna światowa...
  • > I wojna światowa ...