Izabela z Czartoryskich Działyńska image

Izabela z Czartoryskich Działyńska

ur. 1830
zm. 1899
 
„Na zamku w Gołuchowie w powiecie Pleszewskim umieściłam zbiór dzieł sztuki ró...”
Szkoła Podstawowa im. Izabeli z Czartoryskich Działyńskiej w Gołuchowie
Izabela Czartoryska

Izabela z Czartoryskich Działyńska

Izyjka- odznaka, o którą mogą ubiegać się uczniowie Szkoły Podstawowej w Gołuchowie

Księżna Izabela Czartoryska na ganku zamku gołuchowskiego

Księżna Izabela na tle wejścia do zamku

Księżna Izabela z matką i bratową

Mauzoleum-miejsce spoczynku Izabeli

Zdjęcie profilowe

popiersie Izabeli

zamek przed przebudową

zamek w Gołuchowie

Zdjęć: 11

Pochodzenie

Izabela Czartoryska urodziła się w 1830 roku w Warszawie. Całe swoje dzieciństwo i młodość spędziła w Paryżu, dokąd wyemigrował po upadku powstania listopadowego jej ojciec, książę Adam Jerzy Czartoryski. Zakupiony przez niego pałac, Hotel Lambert stał się największym ośrodkiem życia politycznego i kulturalnego polskiej emigracji, a sam książę stanął na czele obozu politycznego dążącego do przywrócenia niepodległości kraju na drodze dyplomatycznej.

Młodość i edukacja

Księżniczka Izabela wzrastała w patriotycznej atmosferze domu rodzinnego oraz w niezwykłej atmosferze kulturowej ówczesnego Paryża. Wcześnie zaczęła interesować się sztuką. Brała lekcje rysunku, malarstwa i rzeźby; uczyła się gry na fortepianie, bywała na koncertach i śpiewała dla najbliższych. Poznała także Fryderyka Chopina.

Etapy działalności

Ślub z Janem Działyńskim

W lutym 1857 roku, w Paryżu, słynąca z urody „ prześliczna i poważna, i wytworna” księżniczka Izabela Czartoryska bierze ślub z hrabią Janem Działyńskim- synem Tytusa-jednego z najbardziej zasłużonych ludzi, jakich wydała Wielkopolska.

Przyjazd do Gołuchowa

Wkrótce po ślubie młodzi państwo Działyńscy przyjeżdżają do niedawno kupionego majątku Jana - do Gołuchowa. W takiej to półruinie Izabela i Jan urządzają pomieszczenia mieszkalne i z różnych majątków rodu Czartoryskich sprowadzają do Gołuchowa pierwsze dzieła sztuki.

Przebudowa parku i zamku

Hrabiemu Janowi zaczyna przyświecać ambitny cel - stworzenie wokół zamku parku z ogrodem warzywnym i owocowym. Wkrótce rozpoczynają się pierwsze nasadzenia, powstają dwie aleje lipowe. Prace te przerywa wybuch powstania styczniowego. Hrabia Działyński angażuje się czynnie w walkę o niepodległość ojczyzny, nie tylko walczy, ale poświęca także swój majątek,
a nawet zaciąga ogromny dług u rodziny Czartoryskich. Powstanie jednak upada i Jan musi opuścić kraj. Tymczasem park w Gołuchowie – bez właściciela – niszczeje. Dopiero w 1869 roku, kiedy sąd berliński znosi wyrok śmierci ciążący nad Janem, hrabia wraca do Gołuchowa i do przerwanych prac w zamkowym parku. Nie jest już w swych wysiłkach osamotniony, ponieważ w tworzenie parku zaangażowała się także Izabela. Jej wielką troskę o otoczenie zamku widać w listach do ogrodnika Adama Kubaszewskiego. Ogromnej pracy i wytrwałości w dążeniu do celu, jakim było stworzenie „ ziemskiego raju”- swego „ paradis terrestre”- jak określała Gołuchów Izabela - wymagały takie przedsięwzięcia, jak: przesunięcie drogi publicznej, budowa mostków łączących spacerowe ciągi rozdzielone płynącą wzdłuż parku rzeką, zakładanie kwietników, czy zadrzewianie. Mimo własnego wkładu w dzieło tworzenia parku za jego prawdziwego twórcę Izabela uważała swojego męża. W grudniu 1871 roku hrabia Działyński przekazał Gołuchów swej żonie jako spłatę długu zaciągniętego u Czartoryskich na cele związane z powstaniem styczniowym. Wkrótce Izabela zdecydowała o przeprowadzeniu gruntownej przebudowy zamku. Zamierzeniem fundatorki było odtworzenie rezydencji rodu Leszczyńskich - rodu, który wydał koronowanego władcę Polski. Uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego pod przebudowę miało miejsce latem 1875 roku. Przebudowa zamku dokonała się wielkim nakładem pracy i pieniędzy. Nad jego rekonstrukcją pracowali znakomici polscy i francuscy architekci, m.in. Jan Kajetan Janowski, Zygmunt Gorgolewski, E. Viollet le Duc oraz Maurycy Ouradau. Ten ostatni został głównym architektem. Rozumiał intencje Hrabiny i jej zafascynowanie francuskim renesansem. Wiedział, że Izabela pragnie stworzyć rezydencję w stylu Franciszka I, by w niej umieścić swoją przebogatą kolekcję dzieł sztuki. Nad wykończeniem wnętrz pracowali: malarz Breugnot, rzeźbiarz Biberon, a także sama Działyńska, która z grupą przyjaciół wykonała dekoracje malarskie drewnianych sufitów zamkowych. Zaczęto sprowadzać do Gołuchowa dzieła od dawna należące do rodziny. Przywieziono około trzystu kilkudziesięciu obrazów olejnych, pasteli i rycin. Wśród sprowadzonych obrazów znajdowały się sceny rodzajowe, historyczne, portrety rodzinne, portrety ludzi sławnych, zasłużonych dla ojczyzny. W kolekcji gołuchowskiej znalazły się liczne wizerunki królów i hetmanów polskich, kupowane, a czasami malowane na zlecenie kolekcjonerki pragnącej zaznaczyć królewską przeszłość rodu. W późniejszych czasach dzieła te stworzyły rozbudowany program patriotyczny wystroju wnętrz zamkowych. Oprócz obrazów przywieziono do Gołuchowa gobeliny, pochodzące z warsztatów brukselskich. Interesująca i wartościowa była też kolekcja biżuterii antycznej, opracowana na zlecenie Izabeli przez kustosza Luwru - Froehnera. Jednakże za najcenniejszy zbiór uznana została kolekcja waz greckich (www.mnp.art.pl/oddzialy/zamek-w-goluchowie/).

Znaczenie postaci

Cały proces narastania zbiorów oraz sposób urządzania zamku dowodził, iż Izabela z kolekcjonerstwa dla własnej przyjemności przeszła do kolekcjonerstwa z myślą o wystawianiu eksponatów „ aby ogółowi pożytek przyniosły.” Już w 1893 r. Izabela Działyńska myśląc o niepodzielności zbiorów i bazie finansowej dla muzeum, utworzyła Ordynację Książąt Czartoryskich. Statut, zawierający 20 paragrafów, regulował warunki dziedziczenia i tryb zarządzania niezwykle cennym majątkiem. Gwarantował również utrzymanie muzeum i publiczną dostępność jego zbiorów.

Hrabina umiera 18 marca 1899 roku w Mentonie. Pół roku później spoczęła w gołuchowskim parku.

21 maja 2005 r. Szkoła Podstawowa w Gołuchowie przybrała imię Izabeli z Czartoryskich Działyńskiej.http://zspgoluchow.pl/

Źródła:

1. "Studia Muzealne - zeszyt 13", Muzeum Narodowe w Poznaniu, Poznań 1982.
2. "Gołuchów. Rezydencja magnacka w świetle źródeł", Róża Kąsinowska, OKL Gołuchów, Gołuchów 1993.
3. Wywiad z dr Stefanią Michocką - pracownikiem Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie.
4. Rozmowa z p. Marią Zdunek-wnuczką Klemensa Borowskiego

5. Rozmowa z pracownikami zamku w Gołuchowie

6. Rozmowa z pracownikami zamku w Kórniku

7. Kronika Szkoły Podstawowej w Gołuchowie

English abstract

Izabela Czartoryska was born in 1830 in Warsaw. All her childhood and youth she spent in Paris, where her father- the Prince Adam Jerzy Czartoryski emigrated after the collapse of the November Uprising. The Hotel Lambert which was bought by him became the largest center of political and cultural Polish emigration. In February 1857, she was married Count John Działyński-son of Tytus-one of the most well-earned people in Wielkopolska. After the wedding Działyńscy settled in Gołuchów and began reconstruction of the castle. They began to be brought to Gołuchów works of art which has long been owned by the family. They brought about three hundred of oil paintings, pastels and drawings. Among the images were genre scenes, historical, family portraits, portraits of famous people. However the most valuable collection has been recognized the collection of Greek vases. Already in 1893, Isabella Działyńska thought about the integrity of collections and financial base for the museum, she created Ordination of the Princes Czartoryskich. The Statute, which contains 20 paragraphs, regulated the conditions of inheritance and management mode an extremely valuable asset. It guaranteed the maintenance of the museum and the public availability of its collections. Countess died on 18 March in 1899, in Menton. Half a year later, she rested in Gołuchów park.

Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski.
Szkoła Podstawowa im. Izabeli z Czartoryskich Działyńskiej w Gołuchowie
Gmina Gołuchów, powiat pleszewski

Kalendarium:

  • 1830 ― Narodziny bohatera
  • 1857 ― Ślub bohatera
  • 1871 ― Izabela staje się wła...
  • 1893 ― Utworzenie Ordynacji ...
  • 1899 ― Śmierć bohatera

Cytaty:

  • „… Przyglądając się zar...”
  • „Zdaje się, że wiosna w...”
  • „Trzeba doprawdy przyzn...”
  • „Gołuchów wygląda jak s...”
  • „Na zamku w Gołuchowie ...”

Zobacz też:

  • > Adam Kubaszewski
  • > Klemens Borowski
  • > Działyński Jan