Irena Spychała image

Irena Spychała

ur. 24 października 1908
zm. 23 grudnia 1991
 
 
Szkoła Podstawowa im. Wojciecha Bogusławskiego w Suchym Lesie
Dworek w Oborach, będący przez 300 lat własnością rodziny Szarzyńskich

Helena Szarzyńska zd. Gliszczyńska 1916 r., babcia Ireny

Irena Szarzyńska 29 XII 1923 r., Obory

Irena Szarzyńska w dzieciństwie

Legitymacja ZBOWiD-u, nadająca Pani Irenie Spychale status kombatanta

Nekrolog zamieszczony w lokalnej prasie po śmierci Ireny Spychały

Odznaka Honorowa nadana Pani Irenie Spychale za zasługi dla województwa poznańskiego

Odznaka otrzymana przez Panią Irenę Spychałę - awers

Odznaka otrzymana przez Panią Irenę Spychałę - rewers

Pani Irena Spychała

Państwo Regina i Wiktor Szarzyńscy - rodzice Pani Ireny Spychały zd. Szarzyńskiej 1906 r.

Wiktor Szarzyński przed grobowcem Reginy Szarzyńskiej, matki Ireny, Szymanowice

Wiktor Szarzyński z synem Michałem, bratem Iremy, 28 IX 1918 r.

Zdjęcie uczniów pleszewskiego gimnazjum, wśród których znajduje się Irena Szarzyńska

Zdjęć: 14

Pochodzenie

Irena Spychała zd. Szarzyńska urodziła się 24 października 1908 roku w Łodzi.

Dzieciństwo

Irena Spychała spędziła dzieciństwo i wczesną młodość w majątku Obory nad Prosną, folwarku należącym do rodziny Szarzyńskich od trzystu lat. Uczęszczała do Gimnazjum w Pleszewie.

Młodość

Po nagłej śmierci ojca rozpoczęła walkę o utrzymanie majątku w rękach rodziny - począwszy od spłacenia długów skarbowych, poprzez wycofanie podania o licytację. Uzyskała dogodne możliwości spłat zadłużenia i z wielkim hartem ducha odbudowywała zniszczone budynki: świniarnię, stodołę, oborę. Troską objęła również stan inwentarza, stan i jakość narzędzi rolniczych, jakość pracy, uczciwość zatrudnionych ludzi.

Działalność w majątku Obory

Aktywnie uczestniczyła w pracach Kółka Rolniczego w Grabie, kontaktowała się z powiatowym inspektorem rolnym i otrzymała kredyt na założenie łąk wzdłuż traktu Kalisz - Pyzdry. Wprowadziła innowacyjną uprawę: rzepaku, maku, grochu, a wysokie plony umożliwiły Jej otrzymanie weksli od Alfreda Pedy. Otrzymała pomoc od administratora folwarku swojej ciotki, Jana Spychały, który pomógł w odbudowie inwentarza stajennego. Za jego namową rozpoczęła likwidację topoli, które stanowiły prawie dwuhektarowy park i uniemożliwiały uzyskanie wysokich plonów (korzenie drzew pobierały zbyt dużą ilość wód). Wprowadziła również pionierską metodę chowu tuczników, kur i cieląt. Rozpoczęła inwestycje budowlane. Za całokształt pracy w dziedzinie gospodarczej otrzymała Brązowy Krzyż Zasługi, który miała odebrać w Koninie.

Czasy II wojny światowej

W październiku 1939 roku Irenie Szarzyńskiej zostały odebrane Obory. Nowi właściciele - Niemcy - chwalili gospodarstwo bardzo dobrze zarządzane. Irena Szarzyńska odmówiła podpisania Volksdeutsch - Liste, tłumacząc to brakiem jakiegokolwiek członka rodziny niemieckiego pochodzenia. W pierwszych miesiącach wojny udzieliła schronienia niejakiemu Szkarskiemu - byłemu powstańcowi wielkopolskiemu, który we wrześniu 1939 r. miał wysadzać okoliczne mosty na Prośnie i Warcie. Wywózka z majątku Obory nastąpiła 9 lutego 1940 roku - początkowo do Konina, następnie Częstochowy, Bochni i po kilkunastu dniach morderczych warunków otrzymała przydział do wsi Łapczyce, do gospodarstwa Nowakowskiego.

24 marca 1940 roku została przewieziona w województwo piotrkowskie, do gospodarza o nazwisku Górny, skąd w kwietniu 1940 roku trafiła do rodziny Zaborowskich (u kolegi brata), a następnie znalazła lokum w Paradyżu u pana Przygockiego. W czasie okupacji znalazła pracę w biurze - księgowanie zarejestrowanego u gospodarzy bydła, z którego musieli oni oddawać kontyngent. Kolejnym zatrudnieniem była posada w Wielkiej Woli, gdzie wykonywała obliczenia należności za zboże i kartofle, w gotówce i talonach na tekstylia, opał i alkohol.

Wspierała partyzantów, a po złożeniu przysięgi Armii Krajowej brała czynny udział w udzielaniu pomocy rannym partyzantom. Ukończyła kurs sanitarny. Uszła z życiem, unikając łapanki na dworcu w Opocznie.

Czasy powojenne

Wraz z wycofującymi się wojskami niemieckimi Irena Szarzyńska podjęła decyzję o powrocie do rodzinnego majątku. Zamierzenie zrealizowała, odbudowując kolejny raz dobra rodzinne - tym razem po zniszczeniach wojennych. Trudności związane z utrzymaniem prywatnej własności spowodowały podjęcie decyzji - 8 czerwca 1947 roku wyszła za mąż za Jana Spychałę i zaproponowała bratu podział folwarku. W marcu 1948 roku urodziła córkę Zofię. Ostatecznie wprowadzenie reformy rolnej doprowadziło do podziału ziemi i rozpoczęło czas wędrówki po dzierżawach w: Gnieźnie, Chludowie, Suchym Lesie. Od śmierci męża sama zajmowała się utrzymaniem domu i wychowaniem dzieci - Zosi, Tomka, Wojtka i Hani. Czas poświęcała również działalności kulturalnej i edukacyjnej - założyła Koło Gospodyń Wiejskich w Suchym Lesie, napisała dwa tomy "Kronik Koła", zbiory wierszy.

Irena Spychała zmarła w Poznaniu 23 grudnia 1991 roku. Została pochowana na cmentarzu przy ul. Lutyckiej w Poznaniu. Do dnia dzisiejszego w Suchym Lesie mieszka rodzina Pani Ireny Spychały, która przechowuje pamiątki i pamięć o swojej krewnej.


Źródła:

- wywiad przeprowadzony z Panią Zofią Stachowiak - córką Pani Ireny Spychały

- dokumenty Ireny Spychały z archiwum rodzinnego

- fragmenty autobiografii Ireny Spychały


Serdeczne podziękowania kierujemy do Pani Zofii Stachowiak, córki Pani Ireny Spychały, która poświęciła nam czas, ukazała bogactwo sylwetki P. Ireny Spychały i udostępniła materiały z archiwum rodzinnego.

Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski.
Szkoła Podstawowa im. Wojciecha Bogusławskiego w Suchym Lesie
Gmina Suchy Las, powiat poznański

Kalendarium:

  • 1908 ― Narodziny bohatera
  • 1940 ― Wysiedlenie z majątku...
  • 1947 ― Wyjście za mąż za Jan...
  • 1948 ― Przyjście na świat có...
  • 1991 ― Śmierć bohatera

Zobacz też: