Franciszek Kirło-Nowaczyk image

Franciszek Kirło-Nowaczyk

ur. 23 września 1907
zm. 06 kwietnia 1975
 
„Największą tajemnicą pisarza jest to, że pisanie przychodzi z czytania.”
Szkoła Podstawowa w Grębaninie
"Szkoła przy topolowej drodze"- egzemplarz autora z podpisem

Artykuł Edmunda Żurka  Chłopska Droga 12.10.1965 rok

Artykuł Franciszka Nowaczyka sygnowany pseudonimem Stary Pedagog

Chwile odpoczynku

Dyplom

Franciszek Kirło-Nowaczyk

Franciszek Nowaczyk z wychowankami

Józefa Nowaczyk - żona pana Franciszka

Kartka od poetki Kazimiery Iłłakiewiczówny

Korespondencja z poetami i pisarzami

Książka, w której znajdują się  wspomnienia Franciszka Nowaczyka  z czasu pobytu na przymusowych robotach w III Rzeszy

Legitymacja Związku Literatów Polskich

Legitymacja członkowska ZNP

Legitymacja służbowa

Maszynopis powieści "Stojące wody"

Nowela "Bohater w sutannie" opublikowana w jednej z gazet

Pan  Franiszek  przy pracy

Pan Marek Nowaczyk - syna naszego bohatera

Pierwsza strona powieści  „Stojące wody”

Rosoczyca - jedno z pierwszych miejsc pracy

Rękopis powieści"  Przed godziną 4.45 dnia"

Rękopis   utworu „Leci liście z drzewa”

Utwór sceniczny dla dzieci „O dwóch szewczykach , co szczęścia szukali” Rękopis utworu

Wincenty Nowaczyk i Jadwiga z Safatów  - rodzice Franciszka Nowaczyka

W ogrodzie

Z Eugeniuszem Pauksztą

Z Kazimierą Iłłakiewiczówną

Zaproszenia na różne uroczystości

Zdjęcie profilowe

Ze Stanisławem Czernikiem

Ze Stanisławem Piętakiem

Z nauczycielami ze SP w Łęce Mroczeńskiej

Opowieść pana Marka o swoim ojcu Franciszku
Artykuł pana Grobelnego – Forum Kobylińskie 2011r.
Artykuł pana Grobelnego – Forum Kobylińskie 2011r.
Wiersze pana Franciszka drukowane w gazetach
Wiersze pana Franciszka drukowane w gazetach
Zdjęć: 32
Filmów: 1
Dokumentów: 4

Pochodzenie

Franciszek Nowaczyk urodził się 23 września 1907 r. w Hiltrop (powiat Bochum w Westfalii) jako drugi syn górnika emigranta Wincentego i Jadwigi z  Safatów. Wojtek, najstarszy brat Franciszka, zmarł wkrótce po urodzeniu. Przyszły pisarz miał młodsze rodzeństwo - brata Romana i dwie siostry - Marię i Jadwigę. Jego ojciec, działacz "Sokoła" i innych polskich organizacji i bractw kościelnych w Westfalii, pisał do popularnego, ukazującego się na wychodźstwie, dziennika 'Wiarus Polski" i utrzymywał kontakty z redaktorem naczelnym pisma Janem Brejskim. W marcu 1914 r. z rodzina wróciła do kraju,do Kobylina.

Dzieciństwo

W tym samym roku Franciszek Nowaczyk podjął naukę w szkole powszechnej. Na początku pierwszej wojny światowej jego ojciec, gwardzista Wilhelma II, zginął w Szampanii (Francja) i został pochowany w zbiorowej mogile.

Edukacja i życie rodzinne

W 1924 r. Franciszek Nowaczyk rozpoczął naukę w Seminarium Nauczycielskim w Krotoszynie, a w 1929 r. otrzymał posadę nauczyciela       w Ostrowie Wielkopolskim, jednak zrezygnował z niej ze względu na różnice poglądów w ówczesnym środowisku nauczycielskim. Dopiero    w 1934 r. został przyjęty na stałe do szkoły w Kuźnicy Trzcińskiej. Rok później ożenił się z poznaną wcześniej Józefą Miśkiewicz, z którą miał pięcioro dzieci: dwóch synów (Adam, Marek) i trzy córki ( Janina, Emilia, Lucyna).

Lata wojny i okupacji

Wybuch II wojny światowej zastał pisarza w Żurawińcu, skąd wraz z rodziną został ewakuowany na Wołyń. Jednak już w listopadzie 1939 r. wrócił do podkępińskiej wsi. W czasie okupacji pracował w browarze w Namysłowie, w kępińskiej mleczarni i jako księgowy w firmie E. Mądry w Rychtalu. Nawiązał tutaj kontakt z dowództwem Armii Krajowej "Reduta" i otrzymał pseudonim Zan. Pod tym pseudonimem działał jako szef propagandy i agent wywiadu AK na terenie tzw. "Kraiku Rychtalskiego". 19 czerwca 1944 r. wraz z rodziną został wywieziony na przymusowe roboty w głąb III Rzeszy do Meklemburgii, skąd wrócił w czerwcu 1945 r. i rozpoczął pracę w żurawińskiej szkole. Rok później został przyjęty w poczet Związku Literatów Polskich.

W 1947 r. Franciszek Nowaczyk objął stanowisko kierownika w Szkole Podstawowej w  Łęce Mroczeńskiej, które pełnił aż 1973 r., kiedy to przeszedł na emeryturę. Pisał już niewiele, gdyż nie pozwalała mu na to choroba i operacja zaćmy oka. Zmarł 6 kwietnia 1975 r. w Łęce Mroczeńskiej i został pochowany na cmentarzu katolickim w Kępnie.

Działalność artystyczna

Franciszek Nowaczyk debiutował w 1923 r. jako poeta i pisarz, drukując swoje utwory w Gazecie Grudziądzkiej, Przyjacielu Młodzieży, Pręgierzu, Ilustracji Polski i wielu innych pismach. Pod pseudonimem Adam Kirło wydał w 1927 r. w Wilnie zbiór wierszy "Biała lutnia". Pisywał również do Rozgłośni Poznańskiej Polskiego Radia reportaże o charakterze regionalnym i słuchowiska dla wsi. Tworzył także wiersze dla dzieci. Po wojnie publikował swoje utwory w takich czasopismach jak: Wieś, Twórczość, Nowa Kultura, Zielony Sztandar, Życie Literackie, Południowa Wielkopolska. W 1949 r. jego wiersze zostały wydane w zbiorze "Chleb powszedni", a w 1958 r. w Poznaniu ukazała się powieść "Szkoła przy topolowej drodze", w której przedstawił życie i działalność Ewarysta Estkowskiego, XIX-wiecznego pedagoga. W 1968 r. ukazały się jego wspomnienia "Między Prosną a Widawą", dotyczące kępińsko-namysłowskiej działalności AK. Zostały one umieszczone w zbiorze zatytułowanym "Kiedy byliśmy literą P".

Szczególne miejsce w twórczości Franciszka Nowaczyka zajmują artykuły o tematyce regionalnej oraz felietony zamieszczane w miesięczniku Południowa Wielkopolska. Pisał je pod pseudonimem Mateusz Zgrzebło. Wśród wielu publikacji uwagę zwracają artykuły: "Skarby na poddaszu", "Kępno pod jarzmem swastyki", "Leśniczówka Wesoła", "O pisarzach i plastykach regionu" czy "Piękne hobby i smutny epilog" (o bibliofilu Feliksie Wężyku z Mroczenia, właścicielu pałacu, w którym obecnie mieści się gimnazjum).

Za swoją twórczość był wielokrotnie wyróżniany nie tylko odznaczeniami literackimi, ale i państwowymi. Za jego działalność w AK władze odmówiły mu wyższych wyróżnień.

Znaczenie postaci

Franciszek Kirło-Nowaczyk był mądrym i doświadczonym pedagogiem. Jak mało kto znał psychikę dzieci i młodzieży. Cechował go niezwykły takt, delikatność i grzeczność. Jego artystyczna dusza może być inspiracją dla kolejnych pokoleń młodych literatów.

Nagrody i wyróżnienia

- 1930 r.: nagroda w konkursie na wiersz satyryczny

- 1967 r.: II nagroda w konkursie Gazety Poznańskiej za opowiadanie "Terminatka"

- 1968 r.: III nagroda publicystyczna im. T. Nocznickiego za prace publikowane w prasie ludowej

- Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi

- Medal X-lecia PRL

- Odznaka Tysiąclecia

- Odznaka Zasłużonego Działacza Kultury

- Złota Odznaka ZNP.

Źródła

1. Wywiad z panem Markiem Nowaczykiem, synem Franciszka Nowaczyka.

2. Materiały i zdjęcia z prywatnego archiwum Marka Nowaczyka.

3.http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r095/literatura.php.

Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski.
Szkoła Podstawowa w Grębaninie
Gmina Baranów, powiat kępiński

Kalendarium:

  • 1939 ― zaczął pracować jako...
  • 1945 ― wrócił do Żurawińca ...
  • 1907 ― Narodziny bohatera
  • 1924 ― rozpoczął naukę w Sem...
  • 1927 ― wydał w Wilnie zbiór ...
  • 1929 ― rozpoczął pracę jako ...
  • 1934 ― został przyjęty na st...
  • 1944 ― został przymusowo wyw...
  • 1946 ― został przyjęty w poc...
  • 1947 ― objął stanowisko kier...
  • 1949 ― w zbiorze „Chle...
  • 1958 ― w Poznaniu ukazała si...
  • 1962 ― spotkanie autorskie w...
  • 1973 ― przejście na emerytur...
  • 1975 ― Śmierć bohatera

Cytaty:

  • „Największą tajemnicą p...”

Zobacz też:

  • > Miejsce śmierci b...
  • > Miejsce pochówku