dr Gustawa Michalina Patro image

dr Gustawa Michalina Patro

ur. 29 września 1927
 
 
 
Szkoła Podstawowa nr 4 im. Marii Skłodwoskiej - Curie w Wągrowcu
Bukiet na kłosach

Gustawa Patro

Gustawa Patro

Książki Pani Guci

anioły ze słomy

koziołki pałuckie

książki pani Patro

nagroda im. Jakuba Wujka

nagrody pani Patro

pałuckie Baby Jagi

pałuckie Baby Jagi

plotki pałuckie - zapięcia do koszuli

rodzina pani Patro

wycinanki pałuckie

wydawnictwa pani Patro

Zdjęć: 15

Kim jest dr Gustawa Michalina Patro?

Gustawa Michalina Patro to znana w Wągrowcu regionalistka, która dla wielu młodych ludzi jest pierwszym źródłem wiedzy o historii i tradycji kulturalnej naszego regionu. Gustawa Michalina Patro urodziła się 29 września 1927 roku w Laskownicy Wielkiej, gmina Gołańcz, powiat wągrowiecki. Rodzice przybyli do Wielkopolski z Galicji. Ojciec Jacenty i mama Stanisława byli rolnikami. Posiadali jedenastohektarowe gospodarstwo. Pani Gustawa miała piątkę rodzeństwa: siostry Władysławę, Irenę, Marię, Genowefę i brata Zygmunta. Przed wojną zdążyła ukończyć 5 klas szkoły podstawowej w Laskownicy. W pierwszych dniach września 1939 roku rodzina Patro wraz z innymi mieszkańcami wsi postanowiła uciekać. W ten sposób dotarli aż do Janowca Wielkopolskiego. Po kilku dniach ciężkiej tułaczki zdecydowali się wrócić do swojej wsi. W kwietniu 1940 roku rodzina Patro została wysiedlona z własnego gospodarstwa. Dwa kolejne lata spędzili w gospodarstwie Walentego Sabota. Był to czas ciężkiej pracy u "niemca". Głód i liczne choroby były wtedy codziennością. We wrześniu 1943 roku pani Gustawa po przebytym dyfterycie ponownie ciężko zachorowała, a już w grudniu została wywieziona na przymusowe roboty do Niemiec, gdzie pracowała w fabryce celulozy do czerwca 1944 roku. Zaraz po wojnie starsze siostry poszły do szkoły. Pani Gustawa z bratem i mamą zostali na gospodarstwie. Zaczęła uczęszczać na wieczorowe kursy samokształceniowe. Wiosną 1948 roku rozpoczęła naukę w Wiejskim Uniwersytecie Ludowym w Borówku Starym. Po kilku miesiącach wróciła do Laskownicy i przystąpiła do egzaminu eksternistycznego w Szkole Podstawowej nr 1. W ten sposób ukończyła szkołę podstawową. W 1950 roku pani Gucia została zatrudniona w SP w Krotoszynie oddział w Borzęciczkach. W ten sposób z uczennicy stała się nauczycielką i wychowawcą. Uczyła tam młodzież w wieku od 17 do 49 lat. Opiekowała się też internatem żeńskim, była intendentką, także prowadziła zajęcia świetlicowe. We wrześniu 1951 została zatrudniona w Zespole Szkół Powszechnych w Szczurach, później SP w Łukowie, Lechlinie. W 1960 roku zdała egzamin eksternistyczny w ramach studium podyplomowego z zakresu historii. W 1965 roku rozpoczęła studia na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W roku 1969, pomimo braku kwalifikacji do uczenia w szkole średniej, została zatrudniona jako bibliotekarka w Liceum Ogólnokształcącym w Wągrowcu, gdzie pracowała do przejścia na emeryturę w 1983 roku. Tuż po zakończeniu wojny pani Gucia wstąpiła do ZMW "Wici", a w 1951 roku do ZNP. Należy też do PSL, Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Pałuckiej, Polskiego Związku Rencistów i Emerytów, Towarzystwa im. St. Mikołajczyka. Należała też do różnych towarzystw i stowarzyszeń bibliotekarzy. Przez jedną kadencję była radną w gminie Skoki. W grudniu 1969 roku zdobyła kwalifikacje bibliotekarskie, a w 1970 roku ukończyła studia wyższe na Wydziale Filozoficzno-Historycznym UAM. 1977 roku uzyskała tytuł doktora nauk humanistycznych z zakresu historii na UAM w Poznaniu.

Działalność społeczna

Wiele czasu dr Patro pośwęciła pracy społecznej. Działalność społeczną rozpoczęła w 1945 roku po ucieczce Niemców, kiedy trzeba było ratować porzucone bydło i inny żywy inwentarz. Uczestniczyła w zbiórce żywności dla mieszkańców miast oraz w zbiórce książek dla szkół i bibliotek. Jako członek Związku Młodzieży Wiejskiej, a zarazem nauczycielka wiejska, zorganizowała życie kulturalne wsi, tam gdzie pracowała. Organizowała zespoły taneczne, śpiewacze i recytatorskie dzieci i młodzieży. Zorganizowała również kurs kroju i szycia dla młodzieży, udało jej się zorganizować dobrze działający zespół młodzieżowy "dobrego czytania". Wśród dzieci dużym powodzeniem cieszyły się zajęcia harcerskie. Harcerze zajmowali się również użyteczną pracą. Zbierali zioła lecznicze i przez rok pielęgnowali jeden hektar ziemi, żeby zarobić pieniądze na zakup sztandaru.

Dziś dr Patro ma 87 lat. Codziennie spaceruje po kilka kilometrów, bo lekarz każe chodzić. Nieważne, że mieszka na czwartym piętrze, a stawy często ją bolą. Potem siada w pokoju pisze, wycina i wykonuje zabawki ze słomy. Pani Gucia wierzy bardziej ludowym mądrościom, niż lekarzom. Dlatego leczy się ziołami. Podczas wywiadu dowiedzieliśmy się, że radość życia czerpie z przytulania się do drzew.

Twórczość ludowa

Jej ulubionym zajęciem jest twórczość ludowa. Wyrosła na Ziemi Pałuckiej. Pokochała tę kulturę i ją upowszechniła. Zajmuje się nią od dziecka. Większe możliwości pokazania tej sztuki miała podczas pracy w szkole i na spotkaniach z dziećmi przyjeżdżającymi do Wągrowca na kolonie. Udostępnia również swoje prace na wystawy organizowane przez Powiatowy Dom Kultury, a później przez Miejski Dom Kultury w Wągrowcu z okazji "Lata na Pałukach" oraz do Bydgoszczy, Szubina, Piły i innych miejscowości. Jej prace ludowe znajdują się w muzeach w Wągrowcu, Poznaniu, Pile, Osieku. Najchętniej wykonuje prace ze słomy, jak kwiaty na kłosach, plotki, pająki, koziołki, postacie ludzi przy pracy, aniołki, baby Jagi. Robi również wycinanki pałuckie z kolorowego papieru oraz bransolety z wikliny lub słomy i kropidła z ziół. Przez pewien czas haftowała i rysowała wzory haftu. Każdego lata można ja spotkać przy amfiteatrze ze słomianymi koziołkami i pajączkami, które sama plecie.

Działalność publicystyczna

Działalność publicystyczna rozpoczęła w latach 50-tych na łamach "Zielonego Sztandaru" artykułem o prasie ludowej. Książki zaczęła publikować od 1982 roku. Oto jej książki: Wągrowiec - Zarys dziejów, Warszawa 1982; Spółdzielnia Mieszkaniowa w Wągrowcu 1949-1984, Inowrocław 1984; Wiejski Ruch Młodzieżowy na terenie ziem włączonych do województwa pilskiego, Piła 1988; Krótki zarys dziejów Wągrowca, Wągrowiec 1990; Pałuki w latach 1945-1987, Wągrowiec 1991; Podania, opowiadania, legendy powiatu wągrowieckiego, Wągrowiec 1994; Gmina Mieścisko - Zarys dziejów, Wągrowiec 1994; Rękodzieło ludowe z okolic Wągrowca, Poznań 1994; Materiały do historii byłego powiatu wągrowieckiego, cz. I, Poznań-Wągrowiec 1997; Wzory haftu pałuckiego. Zestaw I, Wągrowiec 1997; Wzory haftu pałuckiego. Zestaw II, Wągrowiec 1997; Z pieśnią przez życie, Wągrowiec 1997; Materiały do dziejów byłego powiatu wągrowieckiego. Część II, Wągrowiec 1998; Wkład powstańców byłego powiatu wągrowieckiego w wyzwolenie Wielkopolski, Wągrowiec 1998; Laskownica Wielka, Wągrowiec 1998; Dzieje rodu Patro, Wągrowiec 1998; Gmina Wapno, Wągrowiec 1998; Gmina Gołańcz, Wągrowiec 1999; O nich warto wiedzieć, Wągrowiec 1999; 50 lat Spółdzielni Mieszkaniowej w Wągrowcu 1949-1999, Wągrowiec 1999; Gmina Damasławek, Wągrowiec 1999; Prace różne, Wągrowiec 1999; Wzory haftu pałuckiego. Zestaw III, Wągrowiec 1999; Gmina Wągrowiec, Wągrowiec 2000; Powiat wągrowiecki (1797-1975), Wągrowiec 2000; Mieszczaństwo i ziemiaństwo polskie w walce o przewodnictwo polityczne w Wielkim Księstwie Poznańskim w latach 1871-1895, Wągrowiec 2001; Wycinanki pałuckie, Wągrowiec 2001; Miasto i Gmina Skoki, Wągrowiec 2001; Początki i rozwój szkolnictwa powszechnego w powiecie wągrowieckim w latach 1945-1948, Wągrowiec 2001; Miejscowości wchodzące w skład gminy Mieścisko, Wągrowiec 2002; Materiały do dziejów powiatu wągrowieckiego. Cz. III, Wągrowiec 2002; Twórczość ludowa na Pałukach. Poradnik, Wągrowiec 2003; Stanisław Mikołajczyk, Wągrowiec 2003; Miasta w powiecie wągrowieckim, Wągrowiec 2004; Legendy dotyczące miast powiatu wągrowieckiego, Wągrowiec 2004; 100 rocznica utworzenia Związku Nauczycielstwa Polskiego, Wągrowiec 2005; Miasto Wągrowiec 1381-2006, Wągrowiec 2006; Z dziejów rodu Żaków, Wągrowiec 2006; Rozwój kultury i oświaty w rejonie wągrowieckim w okresie 40-lecia PRL, Wągrowiec 2006; Wiersze, piosenki, scenariusze, Wągrowiec 2006; Pamiętamy o tych, którzy cierpieli i zginęli w czasie wojny i okupacji w latach 1939-1945, Wągrowiec 2007.

Oprócz wymienionych wydrukowała książkę "Wiersze moich ucznów". Oto fragment wiersza pani Gustawy: "Ojczyzno nasza!"

O Polsko nasza droga

Wyciągnij ręce do Boga!

Niech Pan Bóg się zlituje

I grzechy nam daruje!

Dlaczego fałsz i obłuda

Krążą wśród twego ludu?

To tylko uczciwość i praca

Kraj nasz może wzbogacić!

A przykład moi drodzy

Powinni dać ci co są u władzy.

Budować zgodę i miłość,

By wszystkim lepiej się żyło!

Nagrody i wyróżnienia za pracę

W ciągu wielu lat pracowitego życia pani Gustawa Patro otrzymała wiele odznaczeń i wyróżnień. W swojej kolekcji posiada między innymi:

Złoty Krzyż Zasługi

Zasłużony Działacz Kultury

Złota Odznaka Honorowa "Za zasługi w rozwoju województwa pilskiego"

Medal 600-lecia Miasta Wągrowca

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Medal Komisji Edukacji Narodowej

Medal 30-lecia PTTK w Wągrowcu

Złota Odznaka Związku Nauczycielstwa Polskiego

Honorową Nagrodę Miasta Wągrowca

Statuetkę patrona miasta św. Jakuba

Znaczenie postaci

Dr Gustawa Patro swoje życie osobiste poświęciła popularyzacji sztuki ludowej Pałuk. Radość i sens życia czerpie z uczenia młodych. Żyje bardzo skromnie, nie przywiązuje wagi do dóbr materialnych, wszystkie oszczędności przeznacza na wydanie nowych dzieł. Podczas benefisu poświęconego pani Patro, dyrektor Miejskiego Domu Kultury w Wągrowcu pan Włodzimierz Naumczyk napisał życzenia od społeczności wagrowieckiej dla pani Patro:

Ludu Pałuckiego sposoby życia.

Mowę, podania, przysłowia obrzędy,

gusła, zabawy, dobyłaś z ukrycia.

I w księgi kładłaś, co wyszły wszędy.

Badałaś zwyczaje, muzykę i taniec.

I dla pociechy serc z historii kniejów,

na wiedzy polanie składasz co zostanie.

Rodów, gmin i miast zarysów dziejów

dziś wieść niech leci ku morzu i Tatrom,

że na tym najlepszym ze światów

my zwać Cię będziem Gustawą Patro

Oskarem Kolbergiem naszego powiatu.

Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski.
Nauczyciel prowadzący: Jolanta Bugajska-Graczyk
Szkoła Podstawowa nr 4 im. Marii Skłodwoskiej - Curie w Wągrowcu
Gmina Wągrowiec, powiat wągrowiecki

Kalendarium:

  • 1927 ― Narodziny bohatera
  • 1970 ― ukończenie studiów na...
  • 1977 ― doktorat na UAM w Poz...

Zobacz też: