Andrzej Majchrzak image

Andrzej Majchrzak

ur. 19 listopada 1864
 
 
 
Zespół Szkół Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. Józefa Ponikiewskiego
Andrzej Majchrzak z rzeźbą

Andrzej Majchrzak z rzeźbą

Grób Andrzeja Majchrzaka w Świerczynie

Okładka książki o Andrzeju Majchrzaku

Rzeźba Świętego Jana

Rzeźba Świętego Piotra

Zdjęcie rodzinne

Zdjęcie rodzinne przed domem w Karchowie

Święty Izydor

Zdjęć: 9

Pochodzenie

Urodził się 19 listopada 1864 roku w Świerczynie, jako syn stelmacha dworskiego.

Dzieciństwo

Andrzej był jedynakiem. Dwie siostry i dwaj bracia Andrzeja zmarli w pierwszych miesiącach życia. Andrzej również jako mały chłopiec często chorował. Problemy zdrowotne spowodowały, iż naukę szkolną rozpoczął dopiero w wieku ośmiu lat. W wieku dziewięciu lat stracił matkę. Po ukończeniu siedmioklasowej szkoły powszechnej w Belęcinie, zatrudniany był u okolicznych gospodarzy jako pastuch. W wieku osiemnastu lat rozpoczął naukę u kołodzieja Rothe w Lesznie. Jako uczeń był Andrzej Majchrzak bardzo pojętny i szybko opanował tajniki rzemiosła. Majster Rothe widząc zaangażowanie i wielki talent ucznia pozwalał mu pracować wieczorami po zamknięciu warsztatu. Pieniądze z dodatkowej pracy w połowie mógł Andrzej wydawać na własne potrzeby.

Wędrówka za chlebem

Po zakończeniu nauki zakończonej egzaminem czeladniczym, przyjął posadę w majątku Żakowo, u hrabiego Dębskiego. Wkrótce, po konflikcie z rządcą majątku, podjął pracę przy budowie linii kolejowej z Leszna do Gostynia. Następnie zatrudnił się u przedsiębiorcy budowlanego w Lesznie, gdzie wykonywał różnorodne prace budowlane, a także obsługiwał lokomobilę parową. Po 10 latach zmuszony był wrócić do rodzinnego Karchowa, by pomóc ojcu zadłużonemu pożyczkami. W tym celu wyjechał do Westfalii, do pracy w fabryce. Po dwuletniej emigracji wrócił do Karchowa, gdzie zamierzał osiedlić się na stałe. Tu też wybudował pośród drzew czereśni swój dom. W jego wnętrzu znajdowało się muzeum mistrza, a w szopie jego warsztat i atelier.

Droga do rzeźbiarstwa

Zamiłowanie do rzeźby przejawiał od wczesnej młodości. Już jako pastuch robił zabawki i wycinał z drewna rozmaite figurki. Początkowo zajmował się tym wyłącznie dla przyjemności. Ramy do obrazów, szafa zegarowa, komoda, ołtarz domowy, kredensy z figurkami świętych, całe wyposażenie mieszkania było dziełem jego rąk. Należał do ludzi skromnych i prostych, ale zawsze optymistycznie nastawionych do życia. Tworzył dużo, zawsze z pasją i radością.

Lata twórczości

Przez wiele lat patronował jego twórczości, składając u niego liczne zamówienia, profesor Stanisław Helsztyński, znakomity anglista, powieściopisarz i poeta. Spod dłuta mistrza, popularnie zwanego Jędrosiem wyszły takie rzeźby jak m.in. Figura św. Piotra dla kościoła w Świerczynie (1908), Pomnik Kościuszki (1918), Pomnik poległych w Kosowie (1924), Św. Jerzy w walce ze smokiem (1934), Pochód świętych – patronów poszczególnych przedstawicieli kolejnych generacji rodów Klupsiów i Skorupków – 30 figur, wykonanych przez rzeźbiarza w roku 1933 i uzupełnionych w latach 1936-1937. Dzieło to obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum w Gostyniu. Wielokrotnie na temat jego twórczości pojawiały się artykuły prasowe, m.in. w „Kronice Gostyńskiej”, oraz opublikowany w „Ilustracji Polskiej” artykuł pt. Szkoda talentu. Stanisław Helsztyński rozgłosił wieść o rzeźbiarzu z Karchowa daleko poza region gostyński. Odtąd zaczęli mistrza odwiedzać znakomici goście. Wykonał na zamówienie 12 figur apostołów do kościoła w Starym Gostyniu oraz 12 polskich świętych i błogosławionych. Dodatkowo, na życzenie proboszcza, wyrzeźbił cztery duże figury na ołtarze boczne: świętych Piotra i Pawła oraz Cyryla i Metodego. W 1935 roku, na zamówienie profesora Stanisława Helsztyńskiego, przystąpił do pracy nad cyklem Tajemnic Różańcowych. Dzieło to ukończył w 1945 roku i w tymże roku zawisło ono w kościele starogostyńskim. Po zakończeniu wojny w mistrzu na nowo odżyły siły twórcze. W tym czasie wykonał dla kościoła w Świerczynie figurę Chrystusa w grobie, podobnie jak dla kościoła w Starym Gostyniu, rzeźby 12 apostołów, ponadto duży krucyfiks do kruchty i anioła nad misą z wodą święconą, a także Chrystusa w Ogrójcu i Ostatnią Wieczerzę. Dla kościoła w Drobninie wykonał fratreon, a dla kościoła o.o. reformatorów w Osiecznie, dokąd często pielgrzymował, a który podczas okupacji został ogołocony, zrobił kilka małych krucyfiksów na tabernakula bocznych ołtarzy. W 1936 roku nakręcono film o jego twórczości pt. „Z drewnianego klocka”, który obiegł ekrany w całej Polsce, a nawet oglądała go Polonia amerykańska. Rok później w Poznaniu zorganizowana została wystawa jego dorobku.

Andrzej Majchrzak zmarł w 18 kwietnia 1953 roku. Wraz z żoną spoczywa na cmentarzu w Świerczynie. Niedaleko nekropoli znajduje się kościół, którego wnętrze zdobią dzieła Jędrosia - 12 apostołów umieszczonych na nowych stallach, anioł nad misą z wodą święconą, Chrystus w Ogrójcu i Ostatnia Wieczerza.

Znaczenie postaci

Za czasu swojego życia stworzył bardzo wiele pięknych rzeźb, które zachwycają do dziś. Mało rodzi się osób z takim talentem. Jego rodzina jest dumna, że miała tak zdolnego przodka jakim był pan Andrzej Majchrzak. Chciałbym, żeby dużo osób ceniło sztukę i zaczęło ją tworzyć. Bardzo się cieszę, że tak utalentowana osoba mieszkała kiedyś w mojej gminie, którą jest gmina Krzemieniewo. Całe jego życie było poświęcone twórczości rzeźbiarskiej. Namacalne ślady swojej twórczości zostawił pan Andrzej Majchrzak w wielu kościołach, przydrożnych kapliczkach i krzyżach rozsianych po całej okolicy. Już za życia został doceniony przez znanego i cenionego mecenasa sztuki prof. Stanisława Helsztyńskiego. Profesor Helsztyński był pod urokiem nie tylko umiejętności technicznych i artystycznych pana Andrzeja, ale również jego osobowości i skromności. W dużej mierze znaczenie i rozgłos prac Andrzeja Majchrzaka zawdzięczamy właśnie Stanisławowi Helsztyńskiemu, który wyznaczył Majchrzakowi ważne zadanie, związane z potrzebą prezentacji i rozpowszechniania bogatej i pięknej kultury wielkopolskiej wsi. Twórczość pana Andrzeja Majchrzaka została doceniona już za jego życia.

Tworząc kolejne święte figury przekornie zadawał Bogu pytanie „Tyś mnie stworzył, a ja Cię nie wystrugam?”. I rzeźbił. Swych prac nigdy nie podpisywał, gdyż nie miał zamiaru swej chwały kosztem świętych głosić. A dziś drewniane figury świętych przechowują dla potomności nazwisko Majchrzaka. Jest cenionym i podziwianym rzeźbiarzem ludowym przez współczesne pokolenia i mamy nadzieję, że dzięki staraniom wielu życzliwych osób i naszym pamięć o nim będzie trwała dalej.

English abstract

Andrzej Majchrzak was born in the 19th of November 1864 in Świerczyna. He was an only child. His two sisters and two brothers died soon after they were born. As a child he had some health problems and this is why he started school when he was eight years old. His mother died when he was nine. He finished seven grade school in Belęcin and he was working as a livestock quard for nearby farmers. When he was eighteen he started working as a cart maker in Leszno. He was really good at this. Later he was working at building the railway line from Leszno to Gostyń. After that he started working for a building constructor in Leszno. After 10 years he had to come back home to help his father who had lots of debts. To do that he went to Westphalia to work in a factory. After two years he came back to Karchowo where he built his home. In there he created the museum and in the shed he created his workshop and atelier. He started to sculpt at a very young age and always created a lot and with lots of passion. He was called Jędroś and he created for example the figure of saint Peter for the church in Świerczyna, the monument of Kościuszko and many more. Some of his works are now at the Gostyń Museum. They wrote about him in newspapers and he became famous. He created a lot of works connected with saints and church . In 1936 they even made a movie about him entitled “From a wooden block”. After that they made an exhibition of his works in Poznań. He died on the 18th of April 1953 and he is buried with his wife at a cementary in Świerczyna.

Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski.
Zespół Szkół Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. Józefa Ponikiewskiego
Gmina Krzemieniewo, powiat leszczyński

Zobacz też: