Alojzy Teobald Weiss image

Alojzy Teobald Weiss

ur. 01 lipca 1907
zm. 09 listopada 2008
 
„Módl się i pracuj.”
Szkoła Podstawowa we Wroniawach
Alojzy Weiss

Alojzy Weiss z rodzeństwem

Alojzy Weiss z wnukiem i prawnukami

Dyplom Wyższej Szkoły Handlowej w Poznaniu

Reklama

Zebrane pamiątki po Alojzym Weissie

Alojzy Teobald Weiss
Zdjęć: 6
Filmów: 1

Pochodzenie

Alojzy Teobald Weiss urodził się 1 lipca 1907 r. w Wolsztynie przy ulicy Roberta Kocha. Był drugim dzieckiem Jana i Heleny Weiss z domu Groupe.

Edukacja

W 1914 r. Alojzy Weiss rozpoczął naukę w Szkole Podstawowej nr 2 w Wolsztynie. W tym samym mieście od 1922 r. uczęszczał do gimnazjum. W 1928 r. podjął naukę w Liceum Handlowym w Poznaniu, po ukończeniu którego rozpoczął w 1936 r. studia w Wyższej Szkole Handlowej w Poznaniu. W 1939 r. zdobył stopień licencjata.

Rodzina

W 1936 r. Alojzy Weiss zawarł związek małżeński z Marią Miś, z którego urodziło się pięcioro dzieci. W 1947 r. przy porodzie piątego dziecka zmarła żona handlowca. Dzielny kupiec sam wychowywał 2 córki i 3 synów. Obecnie mają oni około 60-70 lat i mieszkają w Wolsztynie, Krakowie i Austrii. Jeden z synów - ksiądz Anzelm Weiss jest profesorem na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. W jednym z wywiadów w wolsztyńskiej gazecie „Dzień po Dniu” Alojzy Weiss wspomina: „Rodzinę utrzymywał mąż, a żona zajmowała się prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci. Ludzie mieli czas na pogawędki przed domami i spacery do parku, nawet w zwykłe dni."

Ograniczanie wolności

Osadzenie w więzieniu w Grodzisku Wielkopolskim

Życie nie oszczędzało Alojzego Weissa. W 1940 r. został aresztowany za sprzedawanie towarów Polakom bez pozwolenia. Za ten czyn został osadzony na 5 miesięcy w więzieniu w Grodzisku Wielkopolskim.

Zesłanie na Syberię

W kamienicy, której właścicielem był Alojzy Weiss, jedno z mieszkań zajmowali oficerowie niemieccy, którzy pracowali w obozie jenieckim w Wolsztynie. Gdy do miasta wkroczyła Armia Radziecka oficerowie uciekli w cywilnych ubraniach, zostawiając w mieszkaniu mundury, broń i odznaczenia. Alojzy Weiss nie mogąc wytłumaczyć skąd te rzeczy wzięły się w mieszkaniu został aresztowany przez wojsko radzieckie i jako „wróg ludu” wywieziony w głąb Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Po około pół roku został uznany za nieuleczalnie chorego i w 1945 r. wrócił z zsyłki w mieście Pienza w ZSRR.

Działalność zawodowa Alojzego Teobalda Weissa

Całe życie Alojzego Weissa związane było z handlem.

Młody handlowiec

Po ukończeniu studiów przez dwa lata pracował w hurtowni spożywczej w Poznaniu. Następnie został zatrudniony w rodzinnym sklepie prowadzonym przez jego ojca Jana Weissa, który od 1895 r. prowadził sklep przy ulicy Roberta Kocha 51 w Wolsztynie. Z tego okresu znaleziono reklamę sklepu z napisem: „Jan Weiss, Wolsztyn, Biała Górna 51 (ówczesna nazwa tej ulicy) poleca wszelką garderobę męską dla chłopców i dzieci po najtańszych cenach". Reklama zapisana była w dwóch językach: niemieckim i polskim. Zachowała się również tablica wisząca na sklepie Alojzego Weissa z napisem: "Artykuły spożywczo-przemysłowe Alojzy Weiss".

Przerwy w pracy zawodowej

Po zwolnieniu z zakładu karnego w Grodzisku Wielkopolskim podjął pracę w wolsztyńskiej fabryce mebli u Hoyera, najpierw jako pracownik fizyczny, następnie jako pomocnik księgowego. W 1945 r. wznowił pracę w sklepie, lecz nie na długo. Został bowiem zesłany w głąb ZSRR.

Stabilizacja zawodowa oraz przeniesienie sklepu

Dnia 5 lutego 1946 r. powtórnie otworzył sklep przy ulicy Roberta Kocha 51. W 1950 r., w związku z upaństwowieniem handlu, sklep został przejęty przez Miejski Handel Detaliczny, a Alojzy Weiss musiał przenieść swoją działalność do mniejszego lokalu przy ulicy Roberta Kocha 2, który prowadził do 1989 r. W sklepie Alojzego Weissa przeważały artykuły spożywcze, ale można też było w nim kupić odzież, chemię, patyczki, maści na odciski i piwo. Alojzy Weiss wspomina: „Poszedłem do hurtowni, to mi powiedziano: Dla Pana nie ma towaru. Synowie dowozili wózkiem towar z napisem RIP - Reszta Prywatnej Inicjatywy". Dzięki kontaktom ze studiów i zaradności udawało mu się załatwić towar z Poznania (np. ciepłe lody), Grodziska Wlkp. (cukierki od Baumana) i Wolsztyna. Towar przywoził autobusem lub rowerem. W późniejszych czasach o pomoc prosił wnuka, który ciągnąc wózek pomagał dowieść towar do sklepu. Alojzy Weiss wspomina też swojego ojca: „Ojciec otworzył pierwszy polski sklep kilka metrów stąd, na ulicy Kocha. Raz w roku sprowadzał wagon śledzi i płacił za to złotem”. Po zmianie ustroju politycznego (1989 r.) Alojzy Weiss wrócił do swojego sklepu przy ulicy Roberta Kocha 51, który prowadził aż do śmierci.

Setne urodziny

Z okazji setnych urodzin Alojzego Weissa przypadających 1 lipca 2007 r. odbyła się w kościele farnym w Wolsztynie msza święta, którą odprawił biskup Zdzisław Fortuniak. Alojzy Teobald Weiss siedział na honorowym miejscu w otoczeniu synów przed ołtarzem. W czasie uroczystości przekazano dostojnemu jubilatowi życzenia oraz różaniec od Papieża Benedykta XVI. Mszę koncelebrował jeden z synów jubilata - Anzelm Weiss, wykładowca Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Warto dodać, że na jubileusz Weissa Adam Żuczkowski napisał wiersz pt. "Zza lady".

Odznaczenia

Alojzy Weiss otrzymał wiele odznaczeń i gratulacji. Był współzałożycielem, członkiem i prezesem Wolsztyńskiego Oddziału Zrzeszenia Prywatnego Handlu i Usług. Dostał honorową odznakę tego zrzeszenia „Za długoletnią działalność” oraz „Zasłużony dla Ziemi Wolsztyńskiej”. W 2004 r. otrzymał Krzyż Zesłańców Sybiru oraz Złoty Krzyż Zasługi przyznany przez Prezydenta RP.

Pasje

Zainteresowania Alojzego Weissa były bardzo liczne. Oprócz prowadzenia sklepu z wielką przyjemnością grał na fortepianie. Co niedzielę jeździł do córki Basi, która mieszkała w Zbąszyniu, żeby oddawać się tej pasji. Śpiewał też w chórze kościelnym oraz pracował przez 60 lat w Radzie Parafialnej. Był znany z powiedzenia: „Jak jest dwóch Żydów, to jest interes. Jak trzech Niemców, to porządek, bo podzielą się funkcjami. Ale czterech Polaków doprowadza do wojny, bo każdy chciałby rządzić.”

Wspomnienia

W swoim sklepie Alojzy Weiss był bardzo elegancki, zawsze w koszuli i krawacie. Tak też pamietają go bliscy i znajomi. Tomasz Weiss – wnuk Alojzego Weissa wspomina: „Mieliśmy kury i świnie, nawet jak szedł zamiatać podwórko, to zawsze w koszuli i krawacie”.

Śmierć

Alojzy Weiss zmarł w wieku 101 lat, dnia 9 listopada 2008 r.

Źródła:

Czesław Olejnik, Wolsztyński słownik biograficzny, Wolsztyn 2007, s. 299-300.

Oficjalna strona Internetowa Powiatu Wolsztyńskiego: http://www.powiatwolsztyn.pl/wpisy_965.html

Wywiad z wnukiem Alojzego Weissa – Tomaszem Weissem z dnia 6 marca 2014 r.

"Gazeta Lubuska", 25.06.2007.

Życie wypełnione pracą, "Wolsztyński Dzień", 5.01.2000.

Senior kupiec, "Głos Wielkopolski", 30.11.2007.

Najstarszy kupiec w Polsce skończył sto lat! 72 lata za ladą!, "Człowieczy los".

Rówieśnik parowozowni, "Kurier PKP", 26 kwietnia–6 maja 2007, Wolsztyn.

English abstract

Alojzy Teobald Weiss was born on July 1st, 1907 in Wolsztyn. His parents were Helena and Jan Weiss. Jan Weiss owned a shop in Wolsztyn. In 1914, Alojzy Weiss started learning in Primary School in Wolsztyn. Finishing that, he learnt in Junior High School in Wolsztyn. After that, he moved to Poznań to finish High School and study in School of Economics (Wyższa Szkoła Handlowa). He moved back to Wolsztyn and worked in his father’s shop. He got married in 1936 to Maria Miś. They had 5 children. Unfortunately, after giving birth to their last child, his wife died. He brought his children up alone, and never got married again. During the Second World War he was arrested and imprisoned for 5 months in Grodzisk Wlkp. for selling consumer goods to Polish citizens without permission. In 1945 he was arrested again. When Soviet Army came to Wolsztyn, they found German uniforms in one of his flats. Therefore, he was exiled to Siberia. After half a year he returned to Wolsztyn and opened his shop again. Because of political changes in Poland after World War II he had to move his shop into another place twice. Managing a grocery was quite hard in those times. He was given several Polish medals and congratulations. Alojzy Weiss died on November 8th, 2003. He was 101 years old. He was the oldest working merchant in Poland.

Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski w składzie:
Mikołaj Skorupiński, Joanna Łukowska, Izabela Andrys, Bartłomiej Adam, Tobiasz Adamczak, Jan Schönfeld
Nauczyciel prowadzący: Magdalena Tomiak
Szkoła Podstawowa we Wroniawach
Gmina Wolsztyn, powiat wolsztyński

Kalendarium:

  • 1907 ― Narodziny bohatera
  • 1914 ― Rozpoczęcie nauki w S...
  • 1922 ― Rozpoczęcie nauki w G...
  • 1928 ― Rozpoczęcie nauki w L...
  • 1936 ― Rozpoczęcie studiów w...
  • 1936 ― Ślub bohatera
  • 1939 ― Uzyskanie dzisiejszeg...
  • 1940 ― Aresztowanie i osadze...
  • 1945 ― Zesłanie na Syberię
  • 1946 ― Powtórne otwarcie skl...
  • 1947 ― Śmierć małżonki Marii...
  • 1950 ― Przeniesienie działal...
  • 1989 ― Przywrócenie działaln...
  • 2004 ― Otrzymanie Złotego Kr...
  • 2007 ― Setne urodziny Alojze...
  • 2008 ― Śmierć bohatera

Cytaty:

  • „Módl się i pracuj.”
  • „Jak jest dwóch Żydów, ...”

Zobacz też:

  • > II wojna światowa...
  • > Miejsce pracy
  • > Miejsce ukończeni...
  • > Miejsce narodzin ...
  • > Miejsce śmierci b...