Feliks Wężyk image

Feliks Wężyk

ur. 31 maja 1796
zm. 10 sierpnia 1863
 
 
Szkoła Podstawowa w Grębaninie
Fotografia litografii pałacu  w Mroczeniu wybudowanego przez hrabiego

Hrabia Feliks Wilhelm Wężyk

Adnotacje hrabiego na stronie tytułowej
Historia rodu Wężyków
Historia rodu Wężyków cz.2
Strona tytułowa książki pochodząca ze „Zbioru mroczeńskiego” Feliksa Wężyka
Strona tytułowa z podpisem mroczeńskiego kolekcjonera
Wpisy wykonane ręką Feliksa Wężyka
Zdjęć: 2
Dokumentów: 6

Pochodzenie

Feliks Wilhelm Wężyk urodził się 31 maja 1796 roku w Mroczeniu. Należał on do gałęzi rodowej Wężyków pochodzących z Osin i był synem Ksawerego i Marianny z Karśnickich, wnukiem Józefa Wężyka, stryjecznym dziadkiem poetki, Pauli Wężyk.

Po śmierci ojca około 1817 roku zajmował się zarządzaniem dobrami rodzinnymi.

Edukacja

W latach 1817-1823 studiował prawo i historię na uniwersytetach we Wrocławiu, w Lipsku i Warszawie. Napisał i obronił doktorat z prawa w języku niemieckim, a była to rozprawa historyczna o czasach króla Zygmunta III Wazy.

Życie prywatne

W 1834 r. poślubił Katarzynę Lipską, córkę Michała i Józefy z Zarembów, z którą miał 7 dzieci: Rajmund Michał, Wenefrida Elżbieta, Edward Józef, Julian, Albertyna Anastazja, Helena Felicja i Wacław Włodzimierz. Młody ziemianin interesował się historią i prawem , wolny czas spędzał na zajęciach gospodarskich, zebraniach towarzyskich, a także na lekturze książek i czasopism.

Działalność społeczna i polityczna

Był członkiem wielu towarzystw naukowych polskich i zagranicznych.

Od 1857 roku został członkiem Wydziału Nauk Historycznych i Moralnych Poznańskiego Towarzystwa Nauk. Utrzymywał kontakty z wieloma wybitnymi postaciami epoki, z którymi łączyły go wspólne pasje, np. bibliofilstwo. Wśród nich byli: Tytus Działyński - założyciel biblioteki w Kórniku, Konstanty Świdziński- kolekcjoner, właściciel biblioteki w Sulgostowie.

Pochłaniała go także działalność polityczna, naukowa i społeczno - oświatowa. W latach 1837, 1843 i 1845 roku trzykrotnie wybierano go ze stanu rycerskiego na deputowanego sejmu Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Dnia 10 lutego 1837 roku wraz z 19 polskimi deputowanymi podpisał petycję do sejmu w sprawie narodowości. Ponownie został posłem ze stanu rycerskiego w 1843 i 1845 roku. W wyborach lipcowych 1849 roku został wybrany z okręgu ostrzeszowskiego posłem do izby drugiej Sejmu Pruskiego w Berlinie .Jako polski deputowany brał udział w posiedzeniach Koła Polskiego. Również w  1849 roku objął stanowisko wiceprezesa Ligi Polskiej w obwodzie baranowskim, która liczyła 25 członków.

Księgozbiór mroczeński

W latach 1840-1850 wybudował w Mroczeniu, w parku krajobrazowym późnoklasycystyczny pałac, piętrowy i podpiwniczony. Na osi fasady frontowej wzniesiono czterokolumnowy portyk zwieńczony trójkątnym frontonem. Pałac ten stał się miejscem olbrzymiej, liczącej ponad 10000 tomów biblioteki. Były w niej zgromadzone rękopisy i pierwodruki w języku polskim, niemieckim, francuskim, włoskim, a nawet hebrajskim. Wśród nich można odnaleźć między innymi pierwsze wydanie "Reduty Ordona" i "Ody do młodości" Adama Mickiewicza, były też liczne pamiętniki i roczniki czasopism polskich z lat 1819-1853: "Pszczółka Krakowska", "Muza Nadwiślańska", "Orzeł Biały", "Tygodnik Polski i Zagraniczny", "Gazeta Literacka", "Nowa Polska", "Pamiętnik Emigracji", "Pielgrzym Polski", "Kurier Warszawski", "Znicz" i wiele innych pism. Poczesne miejsca zajmowały inkunabuły i wydania Biblii: „Biblia Leopolity" (1575-1577), "Biblia Wujka" (1599), „"Biblia Radziwiłowskich" (1563). Na uwagę zasługują "Kazania na niedzielę i święta całego roku" i dzieło Ks. Jana Długosza "Kronika" w odpisie, które otrzymał w spadku rodzinnym po Prymasie Polski Janie Wężyku. Ksiądz Paweł Władysław Fabisz w „Kronice powiatu ostrzeszowskiego" (Oleśnica 1859) odnotował: "Feliks Wężyk w Mroczeniu posiada zbiór rzadkich ksiąg i różne medale. Zbiór humanistyczny mroczeński zasługuje na uwagę uczonych i znawców."

Ta niezwykła kolekcja ksiąg, głównie z dziedziny historii i prawa, starodruków oraz czasopism, określana jest mianem „księgozbioru mroczeńskiego”.

Większość woluminów posiadała odręczny podpis właściciela( najczęściej na karcie tytułowej lub przedniej okładce broszurowej), a także zapis informujący o przynależności do zbioru ,( „ księgozbiór mroczeński”, „w Mroczeniu”), dacie zakupu, sposobie nabycia, nazwisku księgarza, który tę książkę dostarczył.

Liczne adnotacje typu, „ przeczytałem”, „dokończyłem” oraz podkreślenia świadczyły o uważnej lekturze hrabiego.

Feliks Wężyk zmarł 10 sierpnia 1863 roku i został pochowany przy kościele parafialnym w Baranowie.

Pałac, po zakończeniu działań wojennych w 1945 roku ,został przekazany władzom oświatowym powiatu kępińskiego. Utworzono w nim szkołę powszechną przekształconą następnie w szkołę podstawową. Z dniem 1 września 1999 r. pałac stał się siedzibą gimnazjum dla młodzieży z gminy Baranów.

W 2009 roku jego imieniem nazwano Gminna Bibliotekę Publiczną w Mroczeniu.

Znaczenie postaci

Hrabia Feliks Wężyk z Mroczenia to postać niezwykle aktywna, to wielki pasjonata i  kolekcjoner książek, twórca księgozbioru określanego mianem „księgozbioru mroczeńskiego”, budowniczy pałacu. Jest postacią zasłużoną w historii Wielkopolski, postacią, o której młode pokolenie nie powinno zapomnieć.


Źródła

1.Publikacja "Księgozbiór Feliksa Wężyka z Mroczenia"

2.http://tygodnikkepinski.pl/nius/fullnews.php?id=2207


Autorzy

Biogram przygotował zespół uczniowski.
Szkoła Podstawowa w Grębaninie
Gmina Baranów, powiat kępiński

Kalendarium:

  • 1796 ― Narodziny bohatera
  • 1817 ― Studia na wydziale hi...
  • 1834 ― Ślub z Katarzyną Lips...
  • 1849 ― Poseł do izby drugiej...
  • 1850 ― Budowa pałacu w Mrocz...
  • 1857 ― Został członkiem Wydz...
  • 1863 ― Śmierć bohatera

Źródła:

  • Gminna Biblioteka Publ...
  • Hrabia Wężyk patronem ...
  • Obecnie w pałacu mieś...

Zobacz też: